Tình yêu đơm hoa kết trái khi đi “vô sản hóa” ở Nam Định
Những năm 1928-1929, Kỳ bộ Thanh niên Bắc kỳ chủ trương đưa các hội viên là học sinh, trí thức ở thành thị đến các nhà máy, xí nghiệp, hầm mỏ, đồn điền các tỉnh để cùng sinh hoạt và làm việc, qua đó rèn luyên bản lĩnh cách mạng, tuyên truyền giác ngộ, vận động, tổ chức công nhân đấu tranh.
Vì vậy, anh em ông Mai Lập Đôn, Mai Ngọc Thuyết và ông Khuất Duy Tiến đi vô sản hóa ở Nam Định. Bà được ông Trần Văn Lan (bí danh là Giáp cóc) đưa vào nhà máy sợi học nghề, sau lại chuyển sang nhà máy tơ. Vốn là con gái Hà Nội, chỉ làm nghề thêu ren, lần đầu tiên, bà biết thế nào là lao động 8 giờ bị bọn chủ bóc lột, ăn chặn, đánh đập, nhưng vẫn đói vàng mắt. Có khi không còn đồng xu nào đong gạo, bà vẫn phải đi làm từ 6 giờ sáng đến 6 gờ tối, uống nước cầm hơi 4 ngày liền. Gian nan rèn luyện ý chí. Bà đã tuyên truyền trong chị em thợ bằng cách làm thơ lục bát dễ hiểu, dễ thuộc và tổ chức được Hội tương tế trong phân xưởng guồng sợi. Mọi người đồng lòng trích quỹ của Hội mua báo Phụ nữ Tân văn, mở mang kiến thức, đòi quyền lợi của nữ giới. Từ những hạt giống đỏ mà bà và các đồng chí gây dựng, đầu năm 1930, công nhân nhà máy sợi đã bãi công chống chủ đánh đập, cúp phạt, tăng lương và phụ cấp đắt đỏ; thực hiện ngày làm 8 giờ giành thắng lợi
Trong những ngày đi “Vô sản hóa”, ông Nguyễn Văn Mẫn, vốn quê ở thị xã phủ Lạng Thương (nay là Thành phố Bắc Giang), đã cảm mến bà. Họ tổ chức kỷ niệm cách mạng Tháng Mười Nga ngày 7-11-1929, rải truyền đơn ở Ngã Sáu Nam Định. Nhưng rồi tai họa đã ập tới. Ông Mai Lập Đôn bị địch bắt trong khi đang rải truyền đơn. Có kẻ phản bội trong Đảng đã khai báo các đồng chí. Bọn địch lần theo dấu vết hoạt động và chúng treo thưởng 5000 đồng Đông Dương cho ai bắt được bà. Cần phải đưa bà về Hà Nội cho an toàn. Trong hoàn cảnh đó, các đồng chí cùng hoạt động đứng ra tác thành cho ông bà. Nhiều năm sau, trong hồi ký, bà xúc động kể lại: “Tôi chỉ biết anh Tám là đồng chí tốt, cũng không biết anh đang ở trong Tỉnh ủy Nam Định. Gọi là cưới nhưng chỉ có các đồng chí Hới, Phiếm Chu, Ba Ngọ và chúng tôi cùng ngồi nói chuyện với nhau một buổi tối”. Xa gia đình, nhưng tình cảm đồng chí ấm áp trong buổi thành hôn là kỷ niệm vô cùng đẹp đẽ sâu sắc trong tâm khảm người phụ nữ sớm dâng tuổi thanh xuân cho sự nghiệp giải phóng nhân dân khỏi kiếp nô lệ, lầm than.
