Tình yêu nước thương dân bao la
20 năm qua, người viết bài này may mắn được gần gũi với nhiều đồng chí, đồng đội, học sinh, cán bộ chiến sĩ và người thân gần gũi với Đại tướng nên được nghe được biết nhiều câu chuyện cảm động về tình yêu nước, thương dân, quý trọng đồng bào, chiến sĩ bao la của Đại tướng.
Cho đến tận bây giờ, người viết bài này vẫn ấn tượng và nhớ như in câu chuyện cảm động đó. Vào một ngày cuối tháng 4 năm 2004, tôi theo nhà báo Đỗ Phượng đến thăm Đại tướng và trao đổi ý tưởng làm một cuốn sách ảnh về Đại tướng nhân dịp kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2004).
Hôm ấy, nhà báo Đỗ Phượng cầm một bản thảo cuốn sách ảnh về Đại tướng do một số phóng viên, nhiếp ảnh gần gũi ông nhiều năm thực hiện đến để xin ý kiến Đại tướng trước khi xuất bản. Cầm cuốn sách trên tay, Đại tướng trân trọng lật mở từng trang. Khi đọc đến những trang cuối, ánh mắt Đại tướng buồn và những giọt lệ rơi trên má gầy gò. Đại tướng cảm ơn ý tưởng tốt đẹp của những phóng viên, nhà báo và những người đồng chí thân thiết đã dành cho ông. Nhưng ông đã dứt khoát từ chối việc làm sách ảnh riêng về ông bởi một lý do vô cùng xúc động: "Đừng làm sách ảnh riêng về tôi khi còn hàng vạn đồng bào chiến sĩ hy sinh ngoài mặt trận chưa tìm thấy hài cốt, không có một tấm ảnh nhỏ để thờ".
Nghe Đại tướng nói vậy, không ai dám trình bày thêm dù việc chuẩn bị xuất bản đã hoàn thành. Phải đến năm 2010, những bức ảnh trong cuốn sách dự định xuất bản trên mới được nhà báo Trần Tuấn (TTXVN) triển lãm tại Hà Nội để giới thiệu 100 khoảnh khắc đời thường về Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Hay câu chuyện của Thiếu tướng Nguyễn Chu Phác trong một lần trao đổi với báo chí đã kể lại chuyện Đại tướng rơi nước mắt khi nói với các cán bộ chỉ huy khi đánh đồi A1 gặp khó khăn trong chiến dịch Điện Biên Phủ: "Nhân dân giao con em cho chúng ta mà các đồng chí để họ hy sinh như thế thì thử nghĩ xem trách nhiệm của các đồng chí như thế nào".
Sau khi nghỉ hưu, Thiếu tướng Chu Phác cùng nhiều đồng đội tích cực tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ và thường xuyên báo cáo kết quả với Đại tướng. Cho đến tận bây giờ, những người làm công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ mãi ghi nhớ trong lòng lời dặn của Đại tướng lúc sinh thời: "Chúng ta được sống như ngày nay là nhờ cán bộ, chiến sĩ đã ngã xuống nên phải cố gắng đưa anh em về với gia đình.
Người trợ lý gần gũi Đại tướng nhiều năm là Đại tá Nguyễn Huyên đã nhiều lần chia sẻ về những ấn tượng không thể nào quên trong mỗi dịp Người đi công tác ở địa phương. Đó là Đại tướng hầu như bao giờ cũng tới thắp hương tại các nghĩa trang liệt sĩ và những lần như vậy, Đại tướng không bao giờ cầm được nước mắt.
Với những người làm công tác Sinh Vật Cảnh Việt Nam không bao giờ quên những lời dạy của người về phát triển hoa cây cảnh trở thành một ngành kinh tế sinh thái góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân theo tinh thần Tết Trồng cây do Bác Hồ phát động trong những năm 60 của thế kỳ trước. Người cho rằng lối sống hòa đồng với thiên nhiên, khai thái thiên nhiên hợp lý khoa học là truyền thống văn hóa của dân tộc rất cần phải phát huy.
Không chỉ có vậy, tình thần nhân văn, đại nghĩa, bao dung rộng lượng của Đại tướng còn chiêu cảm, thu phục ngay chính cả những đối thủ của mình.
Đây cũng chính là điểm khác biệt lớn nhất của Đại tướng Võ Nguyên Giáp mà hiếm có vị tướng nào trên thế giới làm được, đó là sự nể phục và quý trọng của các vị tướng từng bại dưới tay ông. Tướng De Castries thất bại trước tướng Giáp trong chiến dịch Điện Biên Phủ đã phải thừa nhận: “Tôi hân hạnh được làm đối thủ của Tướng Giáp, được làm kẻ chiến bại trực tiếp của một người tài giỏi như Tướng Giáp. Tôi ngưỡng mộ và kính phục ông”.
Hay Tiana Alexandra-Silliphant một diễn viên, đạo diễn của Hollywood là con gái của một cán bộ cấp cao trong chính quyền Sài Gòn cũ, từng là cựu thù địch đã lần đầu tiên đặt chân vào nhà Đại tướng vào năm 1988. Vượt qua những ghi nghi thức ngoại giao thông thường, cuộc gặp giữa Đại tướng và Tiana đã làm thay đổi suy nghĩ có cô về những người Cộng sản chân chính, về đối thủ của cha mình năm xưa. 30 năm sau đó, cô coi Đại tướng như một người cha, cô đã làm phim về chiến tranh Việt Nam, về Đại tướng Võ Nguyên Giáp và những nét đẹp văn hóa truyền thống đã được trao truyền qua bao thế hệ.
Tiana rất ấn tượng khi biết chữ Võ (武) gồm có bộ “Qua”- binh đao và bộ “Chỉ” - dừng lại. Võ đạo chân chính đích thực khi đạt tới tuyệt đỉnh công phu không phải dùng để uy hiếp kẻ yếu hay để chống lại kẻ mạnh mà phải thu phục nhân tâm, “dừng lại” binh đao như huyền thoại Lý Tiểu Long thầy của mình từng dạy cô.
Đây cũng là tinh thần “thượng văn” của ông cha ta ngàn đời: “Đạp quân thù xuống đất đen. Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa”. Bác Hồ đặt tên thường gọi cho một vị tướng võ điều binh khiển tướng lẫy lừng trên chiến trường như Đại tướng là “Văn”. Phải chăng Bác mong muốn Đại tướng làm việc Võ trên nền tảng nhân Văn hướng thiện: “Văn lo vận nước Văn thành Võ/ Võ thấu lòng dân Võ hóa Văn”.
“Tướng Giáp, trong suốt một chiều dài của lịch sử hiện đại, được ghi danh không chỉ như một danh tướng thắng cả quân Pháp và quân Mỹ, mà còn như một tướng soái vĩ đại nhất của thế kỷ XX, và chắc là của lịch sử nhân loại. Nhưng còn một sự thật đau lòng nữa, là cùng thời với tướng Giáp, nhiều người thuộc thế hệ trẻ ở cả hai phía cuộc chiến, hoặc đã phải nằm xuống do chiến tranh, hoặc những năm đẹp nhất của tuổi xuân quên mình vì thời chiến…Những mất mát như thế kết tinh trong lời bình có phần nuối tiếc của tướng Giáp: Nếu không có chiến tranh, chắc tôi vẫn làm nghề giáo”, ghi chép của học giả Lady Borton (Hoa Kỳ).
Sự thật trong thời đại Hồ Chí Minh, tiếp nối Bác Hồ, lãnh tụ vĩ đại muôn vàn kính yêu, còn sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta, là Đại tướng được nhân dân và bầu bạn khắp năm châu suy tôn đời đời và hiển thánh trong ngôi đền linh thiêng của lòng dân đất Việt, là ngôi sao sáng mãi trên bầu trời, trong lòng dân và muôn triệu trái tim. Đây, chính là sự ghi nhận của lịch sử, của dân tộc, của nhân dân đối với một trong những vị khai quốc công thần, mãi xứng danh 10 chữ vàng trong lòng dân:
"Võ công truyền quốc sử, Văn đức quan nhân tâm".
