Tình yêu và lý tưởng

Năm 1940, một bước ngoặt lớn trong đời đã đến khi Võ Nguyên Giáp nhận chỉ thị của tổ chức sang Trung Quốc để gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Tuy nhiên, lần thoát ly này ông phải vượt qua một tình cảm lớn: Để lại người vợ mới cưới và con gái Hồng Anh mới được hơn một tuổi.

Một buổi chiều thứ Sáu, tháng 5-1940, hai vợ chồng chia tay nhau ở đường Cổ Ngư. Thấy chồng phân vân, lo lắng, chị Thái động viên: “Đây là một thời cơ lớn, trên đã muốn anh thoát ly thì anh nên quyết tâm. Mẹ con em tự lo được mà. Chờ con lớn thêm chút nữa em gửi con cho ông bà nuôi, em sẽ đi sau”.

Sau này, khi kể về người cha của mình, nhà khoa học Võ Hồng Anh chia sẻ:… Khi Ba tôi chia tay hai mẹ con để sang Trung Quốc thì tôi còn quá bé, chưa biết gì. Người đầu tiên gợi lại hình ảnh của người cha trong tôi là bà nội. Điều bà nói nhiều nhất về Ba với tôi là: từ lúc Ba tôi còn bé cho đến lúc đi hoạt động cách mạng, bà luôn tin những điều Ba tôi làm… Vì thế trong suốt thời gian xa cách, tôi luôn nghĩ về Ba với niềm tự hào thơ trẻ và tình cảm tin yêu gần gũi. Thế nhưng, năm 1946 – khi tôi được gặp Ba lần đầu trong dịp Ba ghé thăm ông bà nội và tôi ở Đồng Hới – trên đường đi kinh lý Nam Bộ - thì tôi lại ngậm thinh, nhất định không chịu nói một lời nào, kể cả khi ông bế tôi ra chỗ vắng, chỉ với một câu hỏi: Có nhớ, có thương bà không? (Võ Nguyên Giáp hào khí trăm năm, NXB Trẻ)

Anh Giáp lên đường, hẹn ngày trở về hai người lại sẽ cùng hoạt động, nhưng không ngờ đó là cuộc chia ly vĩnh viễn của đôi vợ chồng trẻ-hai người đồng chí. Trong tập Hồi ký Từ nhân dân mà ra, Đại tướng nhớ lại:

Một buổi chiều, vào đầu tháng 5 năm 1940.

Đến giờ đi dạy học, ra khỏi nhà một quãng, tôi ngoái lại nhìn ngôi nhà nhỏ, biết còn lâu mới quay trở về đây, khi đó chắc có nhiều sự thay đổi rồi.

Hôm đó là thứ Sáu. Tôi đã sắp xếp dạy dồn cả chương trình ngày thứ bảy vào thứ năm và thứ sáu, để có được một khoảng cách hai ngày, thứ bảy và chủ nhật, không phải đến trường.

Năm giờ chiều, tan học. Tôi lững thững đi về phía Hồ Tây như một người dạo mát…

Đến đường Cổ Ngư, qua chùa Trấn Võ, thấy chị Thái ẵm cháu Hồng Anh đã đứng đợi ở gốc cây vắng người. Chị Thái rơm rớm nước mắt, thỉnh thoảng lại quay về phía hồ để mọi người khỏi chú ý. Tôi nói với chị Thái, ở nhà giữ liên lạc với các anh, tiếp tục công tác, cố gửi gắm Hồng Anh để đi bí mật. Chị Thái nhắc tôi, hết sức giữ gìn sức khỏe và cẩn thận trong khi hoạt động, gắng tìm cách cho nhà biết tin.