TNXP XẺ NÚI LẤY ĐÁ GIA CỐ ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN

Trường Sơn năm 1970 là biển rừng xanh thẳm,
là dốc đá dựng đứng,
là những cung đường hiểm trở mà bất cứ đoạn nào cũng có thể đổ sụp chỉ sau một trận mưa hoặc một loạt bom.

Đội TNXP của Lò Thị Hạnh được phân công nhiệm vụ cực kỳ nặng nề:
xẻ núi lấy đá gia cố các đoạn ta-luy đang có nguy cơ sạt xuống đường.

Hạnh là cô gái người Thái nhỏ nhắn, nhanh nhẹn.
Khi nhận nhiệm vụ, cô chỉ khẽ mỉm cười:

– Đá cứng mấy rồi cũng phải vỡ thôi. Mình cố là được.

Xẻ núi giữa cái nóng khô thiêu đốt

Buổi trưa, nắng Trường Sơn như lửa đổ.
Đá núi nóng hầm hập, chạm tay vào như bỏng.

Hạnh cùng ba TNXP khác dùng xà beng nạy vào khe đá.
Mỗi khi nạy mạnh, tia bụi trắng bật ra, phủ lên tóc và mặt.

Tiếng búa tạ “chát chát chát” vang vọng cả thung sâu.

Một anh trong đội thở dốc:
– Con gái mà đánh đá khỏe hơn cả bọn con trai…
Hạnh cười, vừa chống xà beng vừa đáp:
– Đá không chịu mình thì mình phải chịu đá à?

Mảnh đá lớn cuối cùng tách ra, lăn xuống chân dốc.
Hạnh và đồng đội nhanh chóng đập nhỏ, chia từng gùi.

Gùi đá trên dốc dựng đứng

Đá nặng.
Đường dốc trơn.
Bụi và mồ hôi hòa vào thành dòng.

Hạnh quàng sợi dây thừng qua trán, buộc vào gùi đá phía sau lưng.
Cô nghiêng người, bước từng bước trên con dốc dựng thẳng như tường.

Mỗi bước đi, đôi chân run lên vì nặng.
Có lúc trượt chân, cả gùi đá kéo cô lùi lại vài gang tay.

Nhưng Hạnh vẫn bám chặt vào bờ đất, kéo người đứng dậy.

– Hạnh! Để anh gùi cho! – một đồng đội la lên.
Cô lắc đầu:
– Không! Em gùi được!

Một gùi đá là một đoạn đường không sạt.
Một gùi đá là thêm một đoàn xe được an toàn.

Đó là lý do khiến cô không bao giờ bỏ cuộc.

Bom đổ xuống khi cả đội còn đang trên ta-luy

Một buổi chiều tháng Sáu, cả đội đang đập đá dưới chân dốc thì tiếng động cơ phản lực ù ù trên đầu.

– Máy bay! Tản ra! – ai đó hét lên.

Một loạt bom trút xuống, rung chuyển cả vách núi.

Đá trên ta-luy văng xuống lộp bộp.
Hạnh nép vào hốc đá, lấy mũ rơm che đầu.

Khi tiếng nổ vừa dứt,
Hạnh bật ra khỏi chỗ nấp đầu tiên:

– Kiểm tra lại ta-luy! Nếu nứt thì phải gia cố ngay!

Quả đúng như cô dự đoán:
một đoạn ta-luy dài gần 10 mét bị bom làm lung lay, chỉ cần một trận mưa là đổ ập xuống đường.

Không ai cần chỉ huy, Hạnh và đồng đội lao vào xẻ đá ngay lập tức.

Tiếng búa, tiếng xà beng hòa vào tiếng đất đá còn rơi rào rào từ trên cao.

Kết quả của một đêm trắng

Đêm ấy trời mưa như trút.
Đường Trường Sơn tối om, chỉ có ánh đèn pin nhỏ của TNXP.

Đội của Hạnh căng bạt tránh mưa cho chỗ đập đá,
gùi từng bao đá đổ xuống chân dốc,
rồi dùng xẻng nén từng lớp, từng lớp để giữ cho đường khỏi “bò xuống vực”.

Khi trời sáng, đoạn ta-luy nứt đã được gia cố kín.
Một đoàn xe nối đuôi đi qua, đèn tắt, im lặng như bóng ma.

Tài xế xe đầu tiên hạ cửa kính, vẫy tay:

– Nhờ các em… đường mới giữ được!

Hạnh cười, mệt lả nhưng hạnh phúc.

Nhiều năm sau

Ngày nay, bản Pù Lẹ, xã Chiềng On, huyện Yên Châu (quê cũ)
đã trở thành bản Pù Lẹ, phường Chiềng On, thành phố Sơn La (quê mới theo mô hình 2 cấp).

Người dân nơi đây vẫn kể về cô gái người Thái nhỏ bé:

“Cả núi đá Trường Sơn
vẫn còn in dấu chân
của những cô TNXP gùi đá trong đêm,

để giữ cho con đường huyết mạch
không bao giờ đứt.”

Và trong đó, có Lò Thị Hạnh,
cô gái xẻ núi mà trái tim mềm như mưa rừng,
nhưng ý chí thì cứng hơn đá Trường Sơn.