TỜ BÁO "LAO ĐỘNG" TRONG KH PHU MỎ HÒN GAI

Cuối năm 1930, nhằm kịp thời định hướng tư tưởng và giữ vững tinh thần đấu tranh cho giai cấp công nhân trước sự đàn áp điên cuồng của địch, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đã bí mật di chuyển ra vùng mỏ Quảng Ninh để chỉ đạo phong trào. Tại đây, anh đã trực tiếp tổ chức biên soạn và in ấn tờ báo Lao động – tiếng nói của Tổng Công hội Đỏ.

Trong một lán trại dột nát nấp sau những tầng than đá hiểm trở ở Hòn Gai, Nguyễn Đức Cảnh vừa viết bài, vừa tự tay lo liệu khâu in ấn bằng kỹ thuật in sáp thô sơ. Những trang báo mực còn thơm mùi hắc nồng, vạch trần âm mưu chia rẽ của giới chủ và kêu gọi công nhân vùng mỏ đoàn kết, phối hợp hành động cùng nông dân Nghệ - Tĩnh. Tờ báo Lao động được các tổ giao liên mật phân phát đến tận tay phu mỏ trong các ca kíp muộn, trở thành vũ khí tư tưởng sắc bén, giữ cho ngọn lửa đấu tranh ở “vương quốc than” luôn cháy âm ỉ và sẵn sàng bùng nổ.

Có những đêm, khi tiếng còi báo giờ đổi ca đã vang lên từ xa, căn lán nhỏ vẫn le lói ánh đèn. Nguyễn Đức Cảnh ngồi bên bàn gỗ đơn sơ, cẩn thận đọc lại từng dòng chữ trước khi chuyển sang khâu in. Anh hiểu rằng trong hoàn cảnh khủng bố trắng đang diễn ra khốc liệt, một tờ báo tuy nhỏ bé nhưng có thể mang đến cho người công nhân điều quý giá nhất: niềm tin rằng họ không đơn độc trong cuộc đấu tranh.

Mỗi số báo ra đời là kết quả của sự chung sức thầm lặng. Người lo giấy, người chuẩn bị mực, người canh gác, người làm nhiệm vụ đưa báo đi các ngả. Có khi báo được chuyền tay trong những căn nhà công nhân chật hẹp; có khi được đọc vội bên bếp lửa sau giờ làm. Những dòng chữ ngắn gọn nhưng mạnh mẽ giúp người thợ mỏ hiểu hơn về tình cảnh của mình, về sức mạnh của đoàn kết và về mối liên hệ giữa phong trào công nhân với phong trào đấu tranh của nhân dân lao động ở các địa phương.

Nguyễn Đức Cảnh cũng đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ công hội. Anh gặp gỡ từng cơ sở, lắng nghe tâm tư của công nhân, hướng dẫn cách tổ chức sinh hoạt và củng cố các tổ công hội trong điều kiện bí mật. Với anh, muốn phong trào tồn tại lâu dài thì không thể chỉ dựa vào một vài cá nhân, mà phải xây dựng được lực lượng quần chúng có tổ chức, có niềm tin và biết đoàn kết.

Trong những ngày hoạt động ở vùng mỏ, nguy hiểm luôn rình rập. Thực dân Pháp và tay sai tăng cường kiểm soát, lùng bắt những người bị tình nghi tham gia phong trào. Mỗi lần nghe tin địch đang truy lùng, các cơ sở lại tìm cách bảo vệ tài liệu, thay đổi địa điểm hoạt động và đưa cán bộ đến nơi an toàn. Chính trong hoàn cảnh ấy, sự bình tĩnh, kiên định và tinh thần trách nhiệm của Nguyễn Đức Cảnh càng được thể hiện rõ.

Điều đáng quý ở người chiến sĩ ấy không chỉ là khả năng tổ chức mà còn là niềm tin sâu sắc vào sức mạnh của quần chúng. Anh luôn nhắc nhở cán bộ phải gần gũi công nhân, nói cho công nhân hiểu và làm cùng công nhân, để từ đó biến những nguyện vọng chính đáng của người lao động thành sức mạnh tập thể.

Tờ Lao động vì thế không đơn thuần là một ấn phẩm tuyên truyền. Trong hoàn cảnh đặc biệt của phong trào cách mạng những năm 1930, nó trở thành sợi dây liên kết tinh thần giữa các cơ sở công hội, góp phần truyền đạt chủ trương, cổ vũ ý chí đoàn kết và nuôi dưỡng niềm tin của công nhân vùng mỏ vào con đường đấu tranh.

Câu chuyện về Nguyễn Đức Cảnh ở Hòn Gai để lại một bài học sâu sắc: trong những thời điểm khó khăn nhất, sức mạnh của cách mạng không chỉ được tạo nên bởi những hành động lớn lao, mà còn được vun đắp từ những công việc âm thầm, bền bỉ. Một trang báo được viết trong đêm, một tờ giấy được chuyền tay, một cuộc gặp gỡ bí mật với người công nhân – tất cả đều góp phần giữ lửa cho phong trào.

Với tinh thần ấy, Nguyễn Đức Cảnh đã để lại hình ảnh một người cán bộ cách mạng luôn đặt lợi ích của người lao động và sự nghiệp chung lên trên hết; dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt vẫn kiên trì gieo niềm tin, củng cố tổ chức và chuẩn bị cho những bước phát triển tiếp theo của phong trào công nhân Việt Nam.