Tờ báo "Người cùng khổ" ra đời từ dòng chữ viết tay

Để vạch trần tội ác của chủ nghĩa thực dân và thức tỉnh lương tri của nhân dân tiến bộ Pháp, ngày 1/4/1922, Nguyễn Ái Quốc cùng một số nhà cách mạng thuộc địa đến từ Algeria, Tunisia, Madagascar đã thành lập Hội Hợp tác Người cùng khổ và cho ra đời tờ báo Le Paria (Người cùng khổ) tại Paris. Đây là tờ báo tiếng Pháp đầu tiên do chính các dân tộc thuộc địa tự đứng tên xuất bản.

Vì kinh phí vô cùng eo hẹp, tòa soạn báo thực chất chỉ là một góc nhỏ trong căn phòng trọ thiếu thốn của Nguyễn Ái Quốc. Người phải đảm nhiệm hầu hết mọi vai trò: vừa là chủ nhiệm, chủ bút, vừa là phóng viên, sửa bản in và kiêm luôn chân phát hành. Do chưa có tiền thuê thợ gõ chữ in chữ chì cho tất cả các trang, có những số báo, Bác Hồ phải dùng mực đen tự tay viết chữ thật đẹp, thật rõ ràng lên các bản kẽm rồi mang đi in thạch mộc mạc.

Sau khi báo in xong, Bác lại bỏ đầy vào chiếc cặp da sờn góc, đạp xe ra các góc phố Paris, các bến tàu điện ngầm hoặc đến các khu công nhân nghèo để phát miễn phí hoặc bán với giá vài xu lẻ. Người chắt chiu từng đồng xu bán báo ấy để tái sản xuất cho số tiếp theo. Tờ báo Le Paria với những hình vẽ châm biếm sắc sảo do chính Bác tự họa đã trở thành vũ khí sắc bén, gieo mầm tư tưởng giải phóng dân tộc vào lòng những người con đất Việt đang sinh sống tại Pháp và bí mật chuyển về nước qua các thủy thủ tàu biển.