Bài viết

Tô Hiến Thành

Đại thần phụ chính nổi tiếng cương trực thời Lý.

TP. Hồ Chí Minh27/10/2026Trà Hoàng Tuấn (Phường Hòa Hưng)1 lượt xem0 lượt chia sẻ

Tô Hiến Thành, 11 tháng 2 năm 1102 – 17 tháng 7 năm 1179, quê làng Hạ Mỗ, Đan Phượng, Hà Nội, là đại thần phụ chính nhà Lý đời Anh Tông và Cao Tông. Ông văn võ song toàn, công minh, được phong tước vương dù không phải tôn thất. Ông sinh xóm Lẻ, hương Ô Diên, thành Thăng Long. Có giả thuyết ông họ hàng với Tô thị, vợ Đỗ Anh Vũ. Sách và bia thời Tự Đức cho rằng ông đỗ Minh kinh bác học khoa Mậu Ngọ (1138).

Năm 1140 Thân Lợi tự xưng con Lý Nhân Tông, nổi loạn phía bắc. Quân ông ta bị Đỗ Anh Vũ đánh tan; tháng 10 năm 1141 Tô Hiến Thành bắt Thân Lợi, vua chém đầu. Ông khuyên tha người tham gia. Đời Anh Tông ông dẹp loạn, mở Tây Bắc, chống Khmer, đánh Chiêm, góp phần để nhà Tống công nhận Đại Việt năm 1174. Ông khai hoang lấn biển Quảng Ninh, Thanh Hóa, Hà Tĩnh và vùng Vĩnh Bảo. Cuối đời giữ chức Thái phó bình chương quân quốc trọng sự, đại thần phụ chính cuối của nhà Lý.

Tháng 7 năm 1175 Anh Tông băng; di chiếu lập Lý Long Cán ba tuổi (Cao Tông), giao ông phụ chính, không lập Long Xưởng hư hỏng. Hoàng hậu mẹ Long Xưởng hối lộ mâm vàng, ông từ chối. Năm 1179 ông ốm, tiến cử Trần Trung Tá chứ không phải Vũ Tán Đường. Triều đình không theo, Cao Tông thiếu dạy bảo, nhà Lý suy. Ông được thờ nhiều nơi miền Bắc; Thanh Hóa từng có 72 đền, đền chính Cẩm Đới. Ông là thành hoàng Viên Lang, Cổ Am ở Vĩnh Bảo. Tên ông đặt cho đường và trường ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Nha Trang.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn
Tô Hiến Thành | Câu chuyện thời hoa lửa