Tô Hiệu: Cây đào bất tử nơi ngục lạnh Sơn La (1912 - 1944)

Tô Hiệu quê ở huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, là một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, người đã biến những năm tháng đen tối nhất trong lao tù thực dân thành biểu tượng của tinh thần lạc quan cách mạng. Hoạt động tích cực trong phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương, cuối năm 1939, ông bị thực dân Pháp bắt và đày lên nhà tù Sơn La – một nơi lam sơn chướng khí, nổi tiếng với căn bệnh sốt rét ác tính từng giết chết vô số tù nhân.

Khi đến Sơn La, Tô Hiệu đã mang trong mình mầm bệnh lao phổi nặng. Dù thân thể gầy gò, suy kiệt và thường xuyên ho ra máu, ông vẫn được các đảng viên trong tù tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ. Bằng nghị lực phi thường, ông đã tổ chức xuất bản tờ báo "Suối Reo" ngay trong ngục tối để cổ vũ tinh thần anh em, đồng thời biến nhà tù thành nơi huấn luyện chính trị, đào tạo ra những cán bộ nòng cốt cho Đảng sau này.

Điều làm nên hình tượng vĩ đại của Tô Hiệu là một hành động mang tính biểu tượng sâu sắc. Trong những lúc được ra ngoài làm lao dịch, ông đã xin một mầm đào nhỏ, tự tay vun trồng ngay bên tường đá của nhà ngục Sơn La lạnh lẽo. Cây đào ấy được ông chăm sóc bằng chút sức tàn, tượng trưng cho sức sống mãnh liệt, cho mùa xuân của cách mạng sẽ đâm chồi nảy lộc từ chính mảnh đất chết chóc này. Ngày 7 tháng 3 năm 1944, Tô Hiệu qua đời khi mới 32 tuổi. Ông ngã xuống, nhưng "Cây đào Tô Hiệu" vẫn hiên ngang đơm hoa kết trái, vĩnh viễn trở thành biểu tượng rực sáng của tinh thần bất khuất và niềm tin chiến thắng.