Tổ nữ quân báo công khai Rạch Ráng và trận đánh bẻ gãy chiến dịch “nhổ cỏ U Minh” (23.10.1969)

Tổ nữ quân báo công khai Rạch Ráng và trận đánh bẻ gãy chiến dịch “nhổ cỏ U Minh” (23.10.1969)

Giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước ác liệt, vùng cực Nam Tổ quốc không chỉ ghi dấu những người lính gan dạ nơi tuyến đầu, mà còn tỏa sáng bởi những người phụ nữ bước ra từ đời thường để làm việc phi thường. Ở U Minh Hạ (Cà Mau), Tổ nữ quân báo công khai với ba nữ chiến sĩ trẻ tuổi – Võ Lệ Quân, Phạm Thị Năm và Nguyễn Thanh Nhi (Năm Nhi) – đã lập nên một chiến công đặc biệt: đánh chìm và phá hủy nhiều tàu chiến của địch tại Chi khu Rạch Ráng vào ngày 23.10.1969, góp phần bẻ gãy chiến dịch càn quét quy mô lớn.

Tuyến sông Rạch Ráng và mệnh lệnh đánh phủ đầu

Cuối thập niên 1960, sông Rạch Ráng (nay thuộc xã Trần Văn Thời, Cà Mau) là cửa ngõ quan trọng để đối phương kiểm soát tuyến đường sông ở miền Tây Nam bộ, đồng thời tổ chức đàn áp phong trào cách mạng vùng U Minh Hạ. Tại đây, đối phương xây dựng chi khu quân sự nhằm siết chặt việc đi lại và đẩy mạnh các cuộc càn.

Tháng 10.1969, để phục vụ chiến dịch “nhổ cỏ U Minh” lần 1 nhằm đánh phá vùng căn cứ của Khu ủy Khu 9 và Tỉnh ủy Cà Mau, quân Mỹ đưa 60 tàu chiến đến khu vực sông Ông Đốc. Trước tình hình đó, Tỉnh đội Cà Mau chủ trương đánh phủ đầu để ngăn chặn ý đồ càn quét.

Nhiệm vụ đặc biệt được giao cho Tổ nữ quân báo công khai, gồm ba nữ chiến sĩ tuổi mới mười tám, đôi mươi. Tổ do Nguyễn Thanh Nhi (Năm Nhi) chỉ huy.

“Vỏ bọc” đời thường và những bước trinh sát giữa lòng địch

Điểm đặc biệt của tổ công tác là cách hoạt động: các chị tồn tại công khai giữa khu vực đối phương kiểm soát. Dưới “vỏ bọc” những cô gái buôn bán, làm thuê, các chị ra vào Chi khu Rạch Ráng để thu thập tin tức, nắm sơ đồ hoạt động, đặc biệt theo dõi sự tăng cường lực lượng thủy quân và dấu hiệu tập kết tàu chiến, ca nô chuẩn bị mở cuộc càn lớn vào vùng căn cứ.

Chính sự bình tĩnh, nhanh nhẹn và mưu trí giúp các chị che giấu thân phận, khiến nhiều binh lính đối phương không ngờ rằng họ đang đối diện với lực lượng quân báo của cách mạng.

Khi phát hiện kế hoạch tập kết tàu, Tổ nữ quân báo phối hợp với lực lượng vũ trang bàn bạc phương án đánh táo bạo – đánh vào điểm then chốt để làm rối loạn và phá vỡ ý đồ càn quét.

Trận đánh ngày 23.10.1969: hai quả bom treo dưới đáy vỏ lãi

Sáng 23.10.1969, Tổ nữ quân báo xuất phát từ rạch Tham Trơi bằng vỏ lãi. Dưới đáy vỏ lãi, các chị bí mật treo hai quả bom Mỹ được cải tiến, mỗi quả nặng 700 cân Anh. Trên vỏ lãi, các chị ngụy trang bằng các bao gạo, trấu, dừa… tạo dáng vẻ như một chuyến ghe chở nặng của dân buôn bán, qua lại sông nước.

Các chị khéo léo vượt qua tàu tuần tra vòng ngoài, tiến sát cụm tàu đối phương. Đến vị trí định sẵn, các chị bình tĩnh thao tác cắt dây để bom rơi đúng điểm, rồi nhanh chóng rút khỏi khu vực.

Theo lời kể của bà Võ Lệ Quân, khi cắt quả bom thứ nhất, vỏ lãi đã vượt qua mục tiêu, buộc các chị phải ứng biến bằng động tác giả: làm như đang cãi cọ, gây lộn để đối phương trên tàu không chú ý. Sau đó các chị quay lại, cắt tiếp quả bom còn lại đúng vị trí rồi rời đi.

Sau khoảng 30 phút theo cơ chế hẹn giờ, bom phát nổ, nhấn chìm 4 tàu sắt, làm hỏng nặng 6 chiếc khác, tiêu diệt 100 quân địch (trong đó có nhiều cố vấn Mỹ), đồng thời phá hủy 2 khẩu pháo 105 mm. Trận đánh gây chấn động lớn, khiến lực lượng đối phương hoang mang và góp phần bẻ gãy chiến dịch “nhổ cỏ U Minh” lần 1.

Với chiến công này, ba thành viên Tổ nữ quân báo công khai được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Chiến công hạng ba.

Những “bông hoa thép” và câu chuyện sau chiến công

Trong ba nữ chiến sĩ, bà Võ Lệ Quân (sinh 1952, thương binh 3/4) kể rằng bà tham gia cách mạng từ rất sớm, sau khi người anh hy sinh. 16 tuổi, bà gia nhập lực lượng biệt động ở khu vực Giá Rai (Bạc Liêu cũ), thực hiện những trận đánh bí mật nhằm phá hủy các mục tiêu quan trọng. Với kinh nghiệm và bản lĩnh đó, bà được điều về Cà Mau tham gia Tổ quân báo công khai với nhiệm vụ lớn hơn.

Cuối năm 1970, trong một chuyến công tác về Đất Mũi, bà Quân bị phát hiện và bị bắt. Bà trải qua những lần tra tấn khốc liệt, sau đó bị bỏ mặc khi cận kề cái chết và được nhân dân ứng cứu đưa về căn cứ điều trị. Vì sức khỏe suy kiệt, đơn vị cho bà về địa phương dưỡng thương.

Bà Phạm Thị Năm (sinh 1948, thương binh 4/4) nhắc lại một thực tế của chiến trường U Minh Hạ: vùng này hằng ngày hứng chịu bom đạn lớn nên lực lượng cách mạng thu gom bom lép để cải tiến thành bom hẹn giờ, tạo khả năng đánh vào mục tiêu lớn, diện rộng. Riêng để chuẩn bị cho trận đánh tàu, các chị phải luyện tập điều khiển vỏ lãi tải trọng lớn, bí mật treo bom dưới đáy, cố định chắc chắn bằng cách nhấn chìm vỏ lãi để buộc bom, rồi tát khô cho ghe nổi lại, đồng thời ngụy trang cho giống chuyến chở hàng thật.

Chiến công Rạch Ráng gắn chặt với vai trò chỉ huy của Tổ trưởng Nguyễn Thanh Nhi (Năm Nhi) – người được đồng đội đánh giá là mưu trí, dũng cảm, trực tiếp trinh sát, lên phương án, triển khai và tham gia trận đánh. Sau này, bà Nhi sống gắn bó tại Khánh Bình Đông và qua đời năm 2013.

Đại diện ngành tình báo quốc phòng tại địa phương khẳng định: trận đánh của Tổ nữ quân báo công khai đã góp phần bẻ gãy kế hoạch càn quét lớn, nêu cao truyền thống vì độc lập dân tộc của lực lượng tình báo quốc phòng. Người thân của bà Nhi cũng kể lại rằng bà từng bị bắt nhiều lần, chịu dụ dỗ và tra tấn cực kỳ dã man nhưng vẫn kiên quyết không khai báo.

Sau ngày đất nước thống nhất, mỗi người trở về đời thường theo một cách: người làm ruộng, người nuôi tôm, người ở lại quê nghèo, âm thầm như chính “vỏ bọc” năm xưa. Nhưng lịch sử không quên: ở con sông Rạch Ráng, giữa rừng đước rừng tràm U Minh Hạ, đã từng có ba cô gái rất trẻ làm nên một trận đánh khiến đối phương choáng váng.

Bài học giáo dục truyền thống

Câu chuyện Tổ nữ quân báo công khai Rạch Ráng để lại cho thế hệ hôm nay những giá trị bền vững:

• Lòng yêu nước không phân biệt tuổi tác hay giới tính: mười tám, đôi mươi vẫn có thể gánh vác nhiệm vụ sống còn của chiến trường.

Trận đánh Rạch Ráng năm 1969 vì thế không chỉ là một chiến công quân sự, mà còn là bản hùng ca về người phụ nữ Việt Nam: mềm mại trong đời thường, nhưng “thép” khi Tổ quốc cần.