Tổ quốc mến yêu

Những ngày tháng Tư luôn mang một cảm giác rất lạ với tôi. Không phải kiểu hào hùng khô khan như trong sách vở, mà là một thứ cảm xúc vừa tự hào, vừa trầm xuống. Khi được nghe Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Hợi kể chuyện, tôi mới thực sự hiểu rằng đằng sau hai chữ “hoà bình” là những điều rất thật, rất đau.

Mẹ sinh năm 1935, sống qua gần như trọn vẹn những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất. Nhưng điều khiến tôi nghĩ nhiều nhất không phải là chiến tranh nói chung, mà là câu chuyện riêng của Mẹ. Mẹ có hai người con, và cả hai đều không trở về. Một người hi sinh trong thời chống Mỹ, một người ngã xuống khi đất nước đã hoà bình, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nghe đến đây, tôi thực sự lặng đi. Bởi vì mất một người con đã là điều quá lớn với bất kỳ người mẹ nào, nhưng Mẹ lại phải trải qua điều đó hai lần. Tôi thử tưởng tượng, nếu là người thân của mình, chắc tôi không đủ mạnh mẽ để chấp nhận như vậy.

Thế nhưng khi Mẹ kể, giọng của Mẹ không hề bi luỵ. Không có sự trách móc, cũng không có cảm giác tuyệt vọng. Chỉ là một sự bình thản rất khó giải thích. Mẹ nói về các con như một niềm tự hào, dù sâu trong đó chắc chắn là nỗi đau không thể gọi tên. Chính điều đó làm tôi thấy xúc động hơn bất cứ lời kể nào mang tính kịch tính.

Tôi chợt nhận ra rằng, trước đây mình vẫn hay nghĩ về lịch sử theo kiểu khá xa vời. Những từ như “hi sinh”, “anh hùng”, “Tổ quốc” nghe quen nhưng lại không thật sự chạm đến cảm xúc. Nhưng khi đối diện với một con người cụ thể, một câu chuyện cụ thể, mọi thứ trở nên rất khác. Nó không còn là những dòng chữ trong sách nữa, mà là cuộc đời thật của một người mẹ.

Từ câu chuyện của Mẹ, tôi bắt đầu nghĩ nhiều hơn về thế hệ của mình. Chúng tôi sinh ra trong hoà bình, lớn lên trong điều kiện đầy đủ hơn rất nhiều. Không phải đối mặt với bom đạn, không phải lựa chọn giữa sống và chết như thế hệ trước. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng tôi không có trách nhiệm.

Đôi khi tôi thấy người trẻ hiện nay, trong đó có cả bản thân mình, dễ bị cuốn vào những điều rất nhỏ nhặt. Áp lực điểm số, mạng xã hội, những chuyện cá nhân… tất cả đều có thể khiến mình quên mất rằng mình đang sống trong một đất nước đã phải đánh đổi rất nhiều để có được ngày hôm nay.

Trách nhiệm của người trẻ bây giờ có thể không phải là cầm súng, nhưng lại nằm ở những điều tưởng như đơn giản: học tập nghiêm túc, sống có mục tiêu, không thờ ơ với xã hội xung quanh. Nghe thì bình thường, nhưng để làm tốt lại không hề dễ.

Tôi nghĩ, điều quan trọng nhất là phải sống sao cho không cảm thấy hổ thẹn khi nhìn lại. Không phải ai cũng làm được những điều lớn lao, nhưng ít nhất cũng có thể cố gắng trở thành một người có ích, không sống vô nghĩa. Đó cũng là một cách để trả lời cho những hi sinh của thế hệ đi trước.

Câu chuyện của Mẹ Phan Thị Hợi không phải là một điều gì quá “to tát” theo kiểu sách giáo khoa, nhưng lại khiến tôi nhớ rất lâu. Nó giống như một lời nhắc nhẹ, rằng những gì mình đang có không phải tự nhiên mà có.

Tháng Tư vẫn sẽ trở lại mỗi năm. Nhưng tôi nghĩ điều quan trọng không phải là mình nhớ được bao nhiêu sự kiện lịch sử, mà là mình hiểu được bao nhiêu từ những câu chuyện như thế này. Và quan trọng hơn nữa, là mình sẽ sống như thế nào sau khi đã hiểu.