TÔ THỊ HUỲNH – ĐOÁ HOA LỬA TRÊN ĐẤT LƯƠNG HÒA

Tô Thị Huỳnh sinh năm 1946, trong một gia đình nghèo ở xã Lương Hòa, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh. Thuở nhỏ, chị đã nếm trải mất mát lớn lao: người cha bị giặc bắn chết trong một trận càn. Nỗi đau ấy in sâu trong tâm hồn non nớt, hun đúc trong chị một lòng căm thù giặc cháy bỏng.

Giữa bom đạn, chị lớn lên với khát vọng được cống hiến cho quê hương, được cầm súng bảo vệ mảnh đất nơi cha và bao người dân đã ngã xuống. Được cán bộ cách mạng dìu dắt, giáo dục, Tô Thị Huỳnh sớm giác ngộ lý tưởng, chọn con đường theo cách mạng như một lẽ sống duy nhất của đời mình.

Mới 16 tuổi, Tô Thị Huỳnh đã vận động được 8 cô gái cùng trang lứa xin gia nhập đội du kích. Chị được tín nhiệm bầu làm Đội trưởng Đội nữ du kích Lương Hòa – một quyết định táo bạo, nhưng đúng đắn, vì chỉ ít lâu sau, cô gái trẻ ấy đã chứng minh tài chỉ huy hiếm có.

Giữa khói lửa chiến tranh, người đội trưởng nhỏ bé luôn đi đầu trong các trận đánh. Chị mưu trí, gan dạ, nhiều lần dẫn đơn vị vượt qua vòng vây địch, đánh bại những cuộc càn quét ác liệt. Trong mỗi lần chiến đấu, chị vừa là người chỉ huy, vừa là người chị, người bạn, người truyền lửa tinh thần cho đồng đội.

Đầu năm 1968, trong trận chiến giữ khu căn cứ Ô Chích, Tô Thị Huỳnh chỉ huy đội du kích dựa vào địa hình, thế trận chông mìn, kiên cường đánh trả một tiểu đoàn địch có cơ giới và hỏa lực mạnh yểm hộ. Sau nhiều giờ chiến đấu, chị cùng đồng đội diệt trên 30 tên địch, giữ vững trận địa. Chiến công vang dội này đã thổi bùng lên ngọn lửa chiến tranh nhân dân trên khắp vùng Trà Vinh – nơi những người dân quê lam lũ cầm lên cây súng, chiếc chông, quả mìn để bảo vệ làng quê mình.

Tháng 4 năm 1964, Tô Thị Huỳnh được cử làm Xã đội phó xã Lương Hòa. Ở tuổi mười tám, chị đã là người chỉ huy có bản lĩnh, trực tiếp lãnh đạo tiểu đội du kích đánh chiếm nhiều đồn bốt, tiêu diệt từng ổ đề kháng của địch, mở rộng vùng giải phóng cho nhân dân làm chủ.

Tính chung trong quá trình hoạt động, Tô Thị Huỳnh đã tham gia và chỉ huy hơn 150 trận đánh, cùng đơn vị loại khỏi vòng chiến đấu hơn 100 tên địch, bắt sống 20 tên, thu 30 khẩu súng các loại. Riêng chị, bằng đôi tay nhỏ bé, đã gài chông, đạp lôi làm bị thương hơn 20 tên giặc.

Nhưng Tô Thị Huỳnh không chỉ là người cầm súng giỏi. Chị còn là người làm công tác binh vận xuất sắc. Bằng tấm lòng chân thành, chị kiên trì vận động 55 gia đình binh sĩ, giải thích cho 16 lính ngụy bỏ hàng ngũ, và xây dựng 5 cơ sở nội ứng giúp du kích đánh chiếm đồn, thu thêm 18 khẩu súng.

Cùng với chiến đấu, Tô Thị Huỳnh tích cực tham gia xây dựng các đoàn thể cách mạng, vận động chị em phụ nữ và thanh niên địa phương tham gia kháng chiến. Chị đã tuyên truyền giác ngộ cho 28 hội viên phụ nữ, vận động 40 thanh niên nam, nữ vào lực lượng vũ trang – trong đó có 16 người trở thành bộ đội chủ lực.

Trong mắt đồng đội và nhân dân, chị là người trong sáng, giàu nghị lực, gan dạ và nhân hậu. Nụ cười hiền, ánh mắt sáng và giọng nói nhẹ nhàng của chị khiến ai gặp cũng tin yêu. Ấy thế mà trong chiến đấu, người con gái ấy lại trở thành ngọn lửa thép, sẵn sàng xông lên giữa làn đạn, dốc lòng vì quê hương.

Cuối năm 1966, trong một trận chiến ác liệt, Tô Thị Huỳnh anh dũng hy sinh khi mới 20 tuổi. Máu chị hòa cùng đất đỏ Lương Hòa, nơi từng bước chân tuổi trẻ của chị đã in dấu trên con đường kháng chiến.

Cái chết của chị khiến đồng đội nghẹn ngào, nhân dân rơi lệ. Để tưởng nhớ người nữ du kích kiên trung, đơn vị đã lấy tên chị đặt cho Tiểu đội nữ du kích Lương Hòa – “Tiểu đội Tô Thị Huỳnh”. Tiểu đội ấy, mang tên người chị cả, tiếp tục lập nên bao chiến công oanh liệt, làm rạng danh quê hương Trà Vinh anh hùng.

Ngày 17 tháng 9 năm 1967, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam đã truy tặng cho Tô Thị Huỳnh Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Tên chị được khắc vào bia đá, nhưng hình ảnh người con gái du kích với chiếc khăn rằn, đôi mắt sáng và cây súng vắt ngang vai vẫn sống mãi trong lòng dân xã Lương Hòa.

Bởi Tô Thị Huỳnh không chỉ là một chiến sĩ – chị là biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong “thời hoa lửa”, là hiện thân của tinh thần “giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh”, của lòng yêu nước rực cháy và niềm tin sắt son vào ngày quê hương hoàn toàn giải phóng.

“Tên chị gọi giữa mùa hoa lửa”

“Có người con gái tuổi đôi mươi
Mang trọn tim mình trao cho đất nước
Giữa bom đạn, vẫn cười trong ánh lửa
Hóa thành ngôi sao sáng mãi giữa trời xanh…”

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng mỗi khi nhắc đến cái tên Tô Thị Huỳnh, người dân Trà Vinh vẫn cúi đầu tưởng nhớ. Chị mãi mãi là đóa hoa lửa bất diệt – nở rực rỡ giữa những tháng năm gian khổ, soi sáng con đường của những thế hệ tiếp nối hôm nay.