Tô Thị Huỳnh - Người Nữ Anh Hùng Của Vùng Đất Lương Hòa

Tô Thị Huỳnh sinh năm 1945 ở ấp Ô Chích, xã Lương Hòa - cách thị xã Trà Vinh không đầy 4 cây số. Cha cô bị trúng đạn khi ông đang cầm búa chạy theo du kích đuổi giặc và đã ngã xuống trên mảnh đất vừa mới được chính quyền cách mạng cấp cho. Mảnh khăn tang trên đầu chưa ngả màu, Tô Thị Huỳnh nghỉ học và xin vào đội du kích mật.

Cuối mùa mưa năm 1962, bọn cố vấn Mỹ kéo quân ngụy chi khu về càn quét liên tục mấy ngày đêm. Máy bay quần đảo ầm ĩ, đại bác đì đùng đinh tai, nhức óc. Lính bảo an, biệt động càn đi, quét lại, làm bao nhà tan, cửa nát. Cây cối bị bom đạn cày xới trốc gốc, thân đổ, cành gẫy ngổn ngang khắp nơi. Chịu không nổi, một số bà con gạt nước mắt, gồng gánh ra đi, thà tha phương cầu thực chứ quyết không thèm tập trung vào ấp chiến lược do Mỹ - Diệm bày ra.

Thấy Tô Thị Huỳnh còn nhỏ tuổi, cán bộ xã khuyên Huỳnh tạm thời theo mẹ lánh về quê ngoại cùng với các em. Nhưng Huỳnh kiên quyết không chịu, cô bày tỏ mơ ước của mình là có được một khẩu súng để cùng các chú, các anh đánh giặc. Thế là mùa mưa năm đó, Huỳnh được cấp trên giao cho một khẩu súng tự tạo, không có hộp đạn, gọi là cây “mút nhét”. Mỗi lần bắn, Huỳnh phải nhét đạn vào nòng súng, bắn xong phải thụt vỏ đạn ra, rồi nhét viên đạn khác vào. Vậy mà Huỳnh lại rất mừng, ngày ngày vác súng ra vườn tập bắn.

Một hôm, có tin giặc tập trung quân, sắp càn vào Ô Chích. Anh Sáu Đấu, chỉ huy bộ đội địa phương bố trí: Anh phụ trách hướng chính, Huỳnh và tổ dân quân canh mặt hậu bên này sông Ô Chích. Mặt trận vừa dàn xong thì bộ binh địch bắt đầu xuất hiện. Anh em bộ đội tràn tới như nước vỡ bờ. Súng ta nổ đều và mạnh. Anh Sáu Đẩu hô xung phong. Huỳnh chụp cây carbin tước được của địch, vừa chạy vừa bắn.

Hiệp đầu kết thúc, bộ đội ta rút qua sông Ba Xe. Huỳnh đưa hai thương binh vào trạm cứu thương, rồi vác súng đi gác. Một lát sau súng địch nổ vang trời, bọn chúng hò nhau tràn tới. Khi tên địch đi đầu còn cách không đây 100 mét, Huỳnh vừa bắn vừa hô lớn: “Trung liên bắn xuyên hông, đại liên vận động lên”. Bọn giặc nghe có trung liên, đại liên thì nhớn nhác bỏ chạy, không dám xáp vào, rồi rút luôn. Đó là thành tích đầu tiên của Tô Thị Huỳnh.

Cũng trong thời gian này, theo lệnh của Mặt trận, ấp Ô Chích thành lập đội du kích. Riêng xã Lương Hòa có Tiểu đội nữ du kích gồm 5 đội viên người Việt và 4 đội viên người Khmer. Lần đầu tiên, Tiểu đội nữ du kích Lương Hòa ra mắt Mặt trận và đồng bào tỉnh Trà Vinh. Tô Thị Huỳnh và tất cả các chị em hứa hẹn sẽ chiến đấu đến giọt máu cuối cùng. Đội du kích 9 người tiếp tục chiến đấu và lớn mạnh thành Trung đội nữ du kích Lương Hòa.

Năm 1965, Tô Thị Huỳnh được cử đi dự Đại hội mừng công chiến sỹ thi đua, anh hùng lực lượng vũ trang toàn miền Nam. Từ Đại hội ra về, Huỳnh lại cầm súng ra trận. Cũng năm đó, Huỳnh được Chi bộ kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam.

Trải qua quá trình chiến đấu anh dũng, kiên cường của Trung đội nữ du kích Lương Hòa, hơn 500 tên giặc đã phải bỏ mạng trước mũi súng ngùn ngụt căm thù của các chị em người Việt, người Khmer. Riêng Tô Thị Huỳnh đã tham gia 150 trận đánh lớn nhỏ, diệt hơn 100 tên địch, làm bị tương hơn 20 tên, bắt sống 30 tên, thu 30 súng các loại, vận động được 16 lính ngụy bỏ hàng ngũ địch, mang 18 súng trở về với nhân dân. Ngoài ra, Tô Thị Huỳnh còn tổ chức được 5 cơ sở làm nội ứng cho ta, vận động được 6 thanh niên vào bộ đội và 40 thanh niên nam, nữ khác tham gia lực lượng vũ trang địa phương.

Tháng 12-1966, trong một trận chiến đấu ác liệt, Tô Thị Huỳnh đã anh dũng hy sinh. Ngày 17-09-1967, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam đã truy tặng Tô Thị Huỳnh Huân chương Giải phóng hạng Ba và danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

Tuổi trẻ Tô Thị Huỳnh là một đóa hoa rực rỡ trên đất Lương Hòa. Chị là tấm gương tiêu biểu cho tuổi thanh xuân hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Chiến công nối tiếp chiến công, quê hương và dòng họ mãi mãi ghi nhớ công lao của chị cùng các anh hùng, liệt sỹ khác.

(Nguồn: Tô Quyết Tiến, Thông tin họ Tô Việt Nam, số 14, 01/2011, tr. 48-49).