Tô Thị Huỳnh – Nữ du kích kiên cường của quê hương Lương Hòa
Tô Thị Huỳnh, tên thường gọi là Tư Huỳnh, sinh năm 1946 tại ấp Ô Chích, xã Lương Hòa, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh, là một nữ du kích tiêu biểu của quê hương Trà Vinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng đầy hào hùng của bà là biểu tượng cho lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm và ý chí chiến đấu kiên cường của tuổi trẻ miền Nam trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Năm 1962, khi mới 16 tuổi, Tô Thị Huỳnh đã tình nguyện tham gia tiểu đội du kích, cùng đồng đội chiến đấu bảo vệ quê hương, giữ làng, giữ cơ sở cách mạng. Cuối năm ấy, bà được phân công làm Ấp đội trưởng ấp căn cứ Ô Chích. Trong những trận chiến đấu đầu tiên, người nữ du kích trẻ tuổi đã thể hiện lòng gan dạ, sự mưu trí và tinh thần quyết tâm cao. Những chiến công của Tô Thị Huỳnh cùng lực lượng du kích Lương Hòa đã được Huyện đội và Ban Thanh lao huyện biểu dương, trở thành tấm gương để lực lượng du kích và tuổi trẻ địa phương học tập.
Tháng 4 năm 1963, do chưa đủ tuổi kết nạp Đảng, Ban Thường vụ Huyện ủy Châu Thành đã đặc cách “tặng” thêm cho bà một tuổi để đủ điều kiện đứng vào hàng ngũ của Đảng. Đến tháng 8 năm 1963, sau khi được chi bộ xã giao nhiệm vụ, Tô Thị Huỳnh đã đứng ra vận động chị em phụ nữ thành lập tiểu đội du kích nữ đầu tiên trên địa bàn tỉnh Trà Vinh. Chỉ sau hai tháng vận động, tiểu đội gồm 9 nữ chiến sĩ chính thức ra mắt trước Mặt trận Giải phóng và nhân dân Lương Hòa. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện vai trò và sự trưởng thành của lực lượng phụ nữ trong phong trào đấu tranh cách mạng tại địa phương.
Tháng 6 năm 1964, Tô Thị Huỳnh được đề bạt giữ chức Xã đội phó xã Lương Hòa, trực tiếp chỉ huy tiểu đội du kích của xã. Ở cương vị mới, bà tiếp tục thể hiện bản lĩnh của một nữ cán bộ quân sự trẻ tuổi, vừa trực tiếp chiến đấu, vừa tổ chức, xây dựng và chỉ huy lực lượng du kích. Từ năm 1962 đến năm 1965, bà cùng du kích Lương Hòa đã tham gia 105 trận đánh. Trong điều kiện lực lượng cách mạng còn nhiều khó khăn, vũ khí trang bị thô sơ, phải đối đầu với một kẻ thù mạnh hơn nhiều lần, Tô Thị Huỳnh và các chiến sĩ du kích vẫn kiên cường bám đất, bám làng, chiến đấu bằng lòng dũng cảm và ý chí quyết thắng.
Những trận chiến đấu liên tiếp đã tôi luyện người nữ du kích trẻ tuổi trở thành một cán bộ quân sự có bản lĩnh. Tô Thị Huỳnh không chỉ là người trực tiếp cầm súng mà còn là người tổ chức, tập hợp và động viên chị em phụ nữ tham gia lực lượng vũ trang. Hình ảnh một cô gái tuổi đôi mươi gan dạ đứng đầu đội nữ du kích giữa vùng quê chiến tranh đã trở thành nguồn cổ vũ lớn đối với phong trào cách mạng và tuổi trẻ Lương Hòa.
Đầu năm 1967, trong một trận chiến đấu ác liệt, Tô Thị Huỳnh bị thương nặng và được đồng đội đưa về Trạm Quân y cứu chữa. Tuy nhiên, do vết thương quá nặng, bà đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới 21 tuổi. Sự hy sinh của bà là mất mát lớn đối với gia đình, đồng đội và nhân dân Lương Hòa, nhưng tinh thần chiến đấu và những cống hiến của người nữ du kích trẻ tuổi đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ trong lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương Trà Vinh.
Ngày 17 tháng 9 năm 1967, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã truy tặng Tô Thị Huỳnh Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Quân giải phóng, nay là danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sự ghi nhận ấy là phần thưởng cao quý dành cho một nữ chiến sĩ đã chiến đấu và hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.
Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Anh hùng Tô Thị Huỳnh là câu chuyện xúc động về một người con gái Trà Vinh sớm giác ngộ cách mạng, dành trọn tuổi thanh xuân cho quê hương và đất nước. Từ cô gái 16 tuổi tham gia du kích, bà đã trở thành Ấp đội trưởng, Xã đội phó, người tổ chức thành lập tiểu đội nữ du kích đầu tiên trên địa bàn tỉnh và trực tiếp tham gia cùng đồng đội 105 trận đánh. Dù hy sinh khi mới 21 tuổi, Tô Thị Huỳnh vẫn để lại hình ảnh đẹp về người nữ du kích kiên cường, người cán bộ trẻ dũng cảm và người con trung thành của quê hương Lương Hòa, góp phần tô thắm truyền thống anh hùng, bất khuất của phụ nữ và tuổi trẻ Trà Vinh trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
