TÔ THỊ HUỲNH – NỮ XÃ ĐỘI PHÓ KIÊN CƯỜNG CỦA LƯƠNG HÒA

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt ở miền Tây Nam Bộ, phong trào chiến tranh du kích đã sản sinh nhiều người chỉ huy trẻ tuổi, gan dạ và mưu trí. Trong số đó có Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Thị Huỳnh, người con của quê hương Lương Hòa, Trà Vinh. Từ một cô gái tuổi thiếu niên, chị trở thành người chỉ huy du kích, tham gia và chỉ huy 150 trận chiến đấu trước khi anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Tô Thị Huỳnh sinh năm 1946, dân tộc Kinh, quê ở xã Lương Hòa, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh. Chị sinh trưởng trong một gia đình nghèo. Cha bị địch bắn chết, để lại trong cô gái trẻ nỗi đau và lòng căm thù sâu sắc.

Được cán bộ cách mạng gần gũi, giáo dục và giúp đỡ, Tô Thị Huỳnh sớm giác ngộ. Theo tư liệu, chị tham gia du kích từ năm 1960.

Cô gái trẻ trở thành người chỉ huy du kích

Tuổi đời còn rất trẻ nhưng Tô Thị Huỳnh đã tích cực vận động những người cùng trang lứa tham gia lực lượng cách mạng.

Ở tuổi 16, chị vận động được 8 bạn gái cùng tham gia du kích và được tín nhiệm cử làm đội trưởng.

Từ một cô gái nông thôn, qua thực tiễn chiến đấu và sự rèn luyện của tập thể, Tô Thị Huỳnh dần trưởng thành thành một người chỉ huy trẻ tuổi. Chị nổi bật bởi tinh thần gan dạ, táo bạo, bình tĩnh và mưu trí, thường trực tiếp dẫn đầu đơn vị trong những tình huống khó khăn.

Đội nữ du kích dưới sự chỉ huy của chị phối hợp với các lực lượng địa phương tham gia nhiều trận chống càn, bảo vệ cơ sở và hỗ trợ nhân dân đấu tranh giành quyền làm chủ.

Tháng 4/1964, Tô Thị Huỳnh được giao nhiệm vụ Xã đội phó xã Lương Hòa, trực tiếp chỉ huy tiểu đội du kích xã.

Trên cương vị mới, chị nhiều lần tổ chức lực lượng tiến công các bốt do những đơn vị nhỏ của đối phương đóng giữ, tạo điều kiện để quần chúng nổi dậy và mở rộng vùng làm chủ.

150 trận chiến đấu

Theo tư liệu được cung cấp, trong quá trình hoạt động, Tô Thị Huỳnh đã tham gia và chỉ huy 150 trận.

Cùng đơn vị, chị góp phần loại khỏi vòng chiến đấu hơn 100 đối phương, bắt 20 người và thu 30 khẩu súng các loại.

Bản thân Tô Thị Huỳnh còn trực tiếp sử dụng chông, mìn và các phương tiện chiến đấu của du kích, làm bị thương trên 20 đối phương.

Điều đáng chú ý ở người Xã đội phó trẻ tuổi không chỉ nằm ở số trận chiến đấu. Chị còn biết kết hợp đấu tranh vũ trang với công tác binh vận và xây dựng cơ sở cách mạng.

Tô Thị Huỳnh trực tiếp tiếp xúc, tuyên truyền và giải thích cho 55 gia đình binh sĩ, qua đó vận động được 16 người rời bỏ hàng ngũ đối phương.

Chị còn xây dựng được 5 cơ sở nội ứng, hỗ trợ lực lượng du kích tiến công các đồn và thu được 18 khẩu súng.

Xây dựng lực lượng ngay giữa chiến tranh

Bên cạnh chiến đấu, Tô Thị Huỳnh đặc biệt chú trọng vận động quần chúng và phát triển lực lượng cách mạng tại địa phương.

Chị tuyên truyền, vận động được 28 hội viên tham gia phụ nữ giải phóng và vận động 40 thanh niên nam, nữ tham gia lực lượng vũ trang, trong đó có 16 thanh niên vào bộ đội.

Qua những hoạt động ấy, hình ảnh Tô Thị Huỳnh không chỉ là một người trực tiếp cầm súng mà còn là một cán bộ cơ sở có khả năng tập hợp quần chúng, xây dựng lực lượng và củng cố phong trào cách mạng ngay tại địa phương.

Chị được đồng đội và nhân dân yêu mến bởi sự gần gũi, phẩm chất trong sáng và tinh thần luôn đi đầu trong những nhiệm vụ khó khăn.

Hy sinh nhưng tên chị tiếp tục cùng đồng đội chiến đấu

Tháng 12/1966, Tô Thị Huỳnh anh dũng hy sinh.

Khi ấy, chị mới khoảng 20 tuổi.

Nhưng sự hy sinh của người Xã đội phó trẻ tuổi không làm phong trào du kích Lương Hòa lắng xuống. Sau khi chị mất, Tiểu đội nữ du kích Lương Hòa được mang tên liệt sĩ Tô Thị Huỳnh.

Những người đồng đội của chị tiếp tục chiến đấu và lập thêm nhiều chiến công, đưa phong trào chiến tranh du kích tại địa phương phát triển mạnh mẽ.

Ngày 17/9/1967, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng Tô Thị Huỳnh Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.