TÔ VĂN ĐỰC – “ANH HÙNG MÌN GẠT” GIỮA LÒNG ĐẤT CỦ CHI

Trong lịch sử chiến tranh nhân dân Việt Nam, Củ Chi không chỉ được biết đến như “đất thép thành đồng” mà còn là nơi sản sinh ra nhiều con người bình dị nhưng phi thường. Một trong những gương mặt tiêu biểu ấy là Tô Văn Đực – người chiến sĩ công binh gắn liền với những sáng tạo táo bạo, góp phần làm nên sức mạnh đặc biệt của lực lượng du kích miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ.

Tô Văn Đực sinh năm 1942 tại ấp Xóm Bưng, xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, mồ côi mẹ từ sớm, tuổi thơ của ông gắn liền với những ngày tháng lam lũ, phải bươn chải khắp nơi làm thuê để mưu sinh. Chính hoàn cảnh khắc nghiệt ấy đã rèn luyện cho ông ý chí tự lập, sự kiên trì và tinh thần sáng tạo trong lao động.

Năm 1962, khi phong trào Đồng khởi lan rộng khắp miền Nam, Tô Văn Đực trở về quê hương và tham gia lực lượng du kích xã Nhuận Đức. Ban đầu, ông được phân công tham gia công tác kỹ thuật, sửa chữa và chế tạo vũ khí thô sơ phục vụ chiến đấu. Trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, những người thợ công binh như ông đã phải tận dụng mọi vật liệu sẵn có để tạo ra phương tiện chiến đấu, hỗ trợ lực lượng du kích đối phó với các cuộc càn quét của đối phương.

Từ một người thợ cơ khí tự học, Tô Văn Đực nhanh chóng bộc lộ năng khiếu đặc biệt về kỹ thuật quân giới. Ông không chỉ sửa chữa vũ khí mà còn nghiên cứu, cải tiến và chế tạo nhiều loại mìn, bẫy phục vụ chiến đấu trong điều kiện chiến tranh du kích. Những sáng kiến của ông, xuất phát từ thực tiễn chiến trường Củ Chi, đã góp phần quan trọng trong việc đối phó với xe cơ giới và thiết giáp của đối phương.

Trong bối cảnh chiến tranh ngày càng ác liệt, đặc biệt khi quân đội Hoa Kỳ trực tiếp tham chiến tại miền Nam, lực lượng du kích phải đối mặt với các phương tiện cơ giới hiện đại. Chính trong hoàn cảnh đó, Tô Văn Đực đã cùng đồng đội nghiên cứu, cải tiến các loại mìn chống tăng và bẫy chiến đấu phù hợp với điều kiện địa hình rừng rậm, địa đạo chằng chịt của Củ Chi. Những sáng kiến kỹ thuật này giúp lực lượng du kích tận dụng tối đa lợi thế chiến tranh nhân dân, gây nhiều khó khăn cho các cuộc hành quân càn quét của đối phương.

Không chỉ là người có tay nghề kỹ thuật, Tô Văn Đực còn trực tiếp tham gia chiến đấu cùng các đơn vị du kích địa phương. Ông nhiều lần góp mặt trong các trận đánh chống càn, hỗ trợ lực lượng chiến đấu bằng các phương tiện công binh tự chế. Trong môi trường chiến tranh khốc liệt, ông được đồng đội biết đến như một người thợ – người lính kiên cường, luôn bình tĩnh, sáng tạo và hết lòng vì nhiệm vụ chung.

Nhờ những đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực công binh và kỹ thuật chiến đấu, Tô Văn Đực đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1967. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những cống hiến thầm lặng nhưng có ý nghĩa lớn lao của ông trong chiến tranh du kích tại Củ Chi.

Sau chiến tranh, ông tiếp tục phục vụ trong lực lượng kỹ thuật của Quân khu 7, giữ các vị trí liên quan đến công tác công binh và kỹ thuật quân sự. Đến năm 1992, ông nghỉ hưu với quân hàm Trung tá, khép lại một chặng đường dài gắn bó với quân đội và chiến trường.

Cuộc đời Tô Văn Đực là hình ảnh tiêu biểu của người chiến sĩ – người thợ trong chiến tranh nhân dân Việt Nam: không qua đào tạo bài bản từ đầu, nhưng bằng trí tuệ, sự sáng tạo và lòng dũng cảm, ông đã góp phần tạo nên những giải pháp chiến đấu phù hợp với điều kiện thực tế, giúp lực lượng du kích đứng vững trước những thử thách khắc nghiệt nhất.

Trong ký ức về Củ Chi “đất thép”, tên tuổi Tô Văn Đực vẫn được nhắc đến như một biểu tượng của trí tuệ thực tiễn và tinh thần sáng tạo không ngừng của người lính công binh Việt Nam trong thời hoa lửa.