TÔ VĨNH DIỆN (1)
Nếu Phan Đình Giót là người mở cửa trận địa thì Tô Vĩnh Diện lại là người bảo vệ linh hồn của hỏa lực ta – những khẩu pháo cao xạ 37mm. Cuộc hành trình kéo pháo bằng sức người vào Điện Biên Phủ là một trang sử độc nhất vô nhị trong lịch sử quân sự thế giới. Dưới những cơn mưa rừng xối xả và bóng tối dày đặc của núi rừng Tây Bắc, hàng ngàn chiến sĩ phải dùng dây mây, dây tời để kéo những khối thép nặng 2,4 tấn vượt qua những con dốc dựng đứng như dốc Pha Din, dốc Chuối. Tô Vĩnh Diện, tiểu đội trưởng pháo binh quê ở Thanh Hóa, chính là người đã chỉ huy tiểu đội mình thực hiện nhiệm vụ gian nan ấy với tinh thần "thà hy sinh chứ không để pháo hỏng".
Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận lệnh kéo pháo ra khỏi trận địa để bảo toàn lực lượng theo phương châm "đánh chắc, tiến chắc". Đường dốc trơn trượt do mưa phùn, bùn đất bám vào bánh pháo nặng trịch. Khi đang xuống dốc Chuối – một con dốc hẹp, bên cạnh là vực thẳm sâu hun hút – một sự cố kinh hoàng xảy ra. Dây tời chính bị đứt phựt dưới sức căng quá lớn. Khẩu pháo khổng lồ bắt đầu lao tự do xuống vực, kéo theo cả đội hình chiến sĩ đang gồng mình giữ pháo. Trong màn đêm, tiếng sắt thép va đập vào đá hộc vang lên khô khốc, báo hiệu một thảm họa tàn khốc sắp ập xuống nếu khẩu pháo không được chặn lại.
Trong tích tắc ngàn cân treo sợi tóc, Tô Vĩnh Diện không hề nao núng. Anh biết rằng phía dưới dốc còn có những đơn vị khác đang di chuyển, nếu khẩu pháo lao xuống, nó sẽ nghiến nát tất cả và hỏa lực phòng không quý giá của ta sẽ tan thành mây khói. Anh hô lớn bảo đồng đội: "Thả dây ra, tránh ra!", rồi bất chấp hiểm nguy, anh lao mình vào giữa bánh xe pháo và vách đá. Anh dùng chính cơ thể mình làm một cái chêm sống, một vật cản bằng xương thịt để chặn đứng đà lao của khối thép nặng nề.
Một tiếng động rùng mình vang lên khi bánh xe pháo nghiến qua người anh rồi khựng lại ngay sát mép vực thẳm. Các chiến sĩ bàng hoàng chạy đến, dùng đèn pin soi thấy tiểu đội trưởng của mình đang nằm dưới bánh pháo, cơ thể bị dập nát nhưng đôi tay vẫn còn bám chặt vào càng pháo. Khi được đồng đội bế lên, máu từ miệng anh trào ra, nhưng câu hỏi đầu tiên và duy nhất của người anh hùng là: "Pháo có sao không các đồng chí?". Nhận được cái gật đầu của đồng đội, anh mỉm cười nhẹ nhàng rồi vĩnh viễn ra đi. Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện đã trở thành biểu tượng của tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nước vô hạn. Anh ngã xuống để những nòng pháo của ta sau đó có thể gầm vang trên bầu trời Điện Biên, vít cổ những "pháo đài bay" của giặc Pháp, góp phần làm nên chiến thắng lẫy lừng năm châu.
