Tô Vĩnh Diện

Tô Vĩnh Diện (1924–1954) là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, nổi tiếng với hành động lấy thân mình chèn bánh pháo để cứu khẩu pháo cao xạ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông được xem là biểu tượng của tinh thần “vì nước quên thân” và lòng quả cảm của bộ đội Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp.

Năm 1946, Tô Vĩnh Diện gia nhập lực lượng dân quân địa phương, đến 1949 xung phong vào bộ đội. Ông tham gia huấn luyện pháo cao xạ tại Nam Ninh (Trung Quốc) năm 1953 và được phân về chỉ huy một khẩu đội 37 mm trong Trung đoàn 367. Trước chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị ông có nhiệm vụ kéo pháo bằng sức người qua núi rừng hiểm trở lên trận địa

Đêm 1 tháng 2 năm 1954, trong lúc kéo pháo ra theo mệnh lệnh “đánh chắc, tiến chắc”, dây tời bị đứt khiến khẩu pháo hàng tấn lao xuống dốc Chuối. Để cứu pháo, Tô Vĩnh Diện hô to “Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!” rồi lao người vào chèn bánh, dừng được pháo nhưng bị đè trọng thương và hy sinh. Lời cuối của ông là: “Pháo có việc gì không?”

Ngay tại mặt trận, ông được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất; năm 1956, được Nhà nước phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì. Hài cốt ông an táng tại nghĩa trang Đồi A1, thành phố Điện Biên Phủ. Khẩu pháo 37 mm số hiệu 510681 gắn với sự kiện được công nhận Bảo vật quốc gia và trưng bày tại Bảo tàng Phòng không – Không quân. Nhiều đường phố, trường học trên cả nước mang tên Tô Vĩnh Diện để tưởng nhớ tấm gương anh dũng của ông.