Tô Vĩnh Diện

Tô Vĩnh Diện (1924–1954) là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và liệt sĩ Việt Nam, nổi tiếng với hành động lấy thân mình chèn bánh pháo trong quá trình kéo pháo phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sự hy sinh của ông trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu về tinh thần dũng cảm và tận tụy trong lịch sử quân đội Việt Nam.

Cuộc đời và con đường quân ngũ

Sinh năm 1924 trong một gia đình nghèo ở Thanh Hóa, Tô Vĩnh Diện tham gia dân quân địa phương năm 1946 và nhập ngũ năm 1949. Đến năm 1953, ông được điều về lực lượng pháo cao xạ, tham gia huấn luyện trước khi hành quân lên mặt trận Điện Biên Phủ với cương vị Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37 mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367.

Hành động anh hùng

Trong đợt kéo pháo khỏi trận địa sau khi Bộ Chỉ huy chiến dịch chuyển phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc", khẩu pháo của đơn vị bị tuột dốc tại dốc Chuối do dây tời và dây kéo lần lượt bị đứt. Để ngăn khẩu pháo lao xuống vực, Tô Vĩnh Diện lao vào chèn bánh pháo bằng chính thân mình, giúp đồng đội giữ được khẩu pháo nhưng ông đã hy sinh. Theo nhiều tư liệu, trước lúc qua đời ông chỉ kịp hỏi đồng đội: "Pháo có việc gì không?"

Ghi nhận và di sản

Ngay tại mặt trận, ông được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất. Ngày 7/5/1956, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Nhì. Hài cốt của ông hiện được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1; nhiều con đường, trường học và công trình tưởng niệm trên cả nước mang tên ông. Một số kỷ vật của ông được lưu giữ tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, còn khẩu pháo 37 mm gắn với sự kiện hy sinh đã được công nhận là Bảo vật quốc gia.