TÔ VĨNH DIỆN – ĐÓA HOA CỦA TINH THẦN TRÁCH NHIỆM TUYỆT ĐỐI GIỮA ĐÊM TRƯỜNG ĐIỆN BIÊN

Trong những trang sử hào hùng của dân tộc về "thời hoa lửa", khi tụi mình lật giở lại những ký ức về chiến dịch Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", có một hình ảnh đã trở thành tượng đài bất tử về lòng quả cảm và tinh thần trách nhiệm. Đó chính là Anh hùng Tô Vĩnh Diện – người đã lấy thân mình chèn pháo. Câu chuyện của ông không chỉ là một bài học lịch sử khô khan trên trang giấy, mà với mình, đó là một bản hùng ca về đạo đức con người, về cách mà một người lính bảo vệ tài sản của Tổ quốc còn hơn cả mạng sống của chính mình.

Để hiểu được vì sao ông lại có thể đưa ra một quyết định phi thường như thế trong tích tắc, tụi mình cần nhìn lại cuộc đời đầy gian truân nhưng cũng rất đỗi kiên cường của ông. Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa. Xuất thân trong một gia đình nghèo khó, ngay từ khi mới lên 8 tuổi, ông đã phải đi ở đợ cho địa chủ để kiếm miếng ăn qua ngày. Suốt 12 năm ròng rã sống trong cảnh bị áp bức và bất công, chính nỗi nhục của kiếp người nô lệ đã hun đúc trong ông một ý chí sắt đá và lòng căm thù giặc sâu sắc. Năm 1946, khi thực dân Pháp nổ súng quay lại xâm lược nước ta, ông tham gia dân quân địa phương và đến năm 1949 thì xung phong đi bộ đội chủ lực.

Bước ngoặt lớn trong đời lính của ông là khi quân đội ta thành lập các đơn vị pháo cao xạ để chuẩn bị cho trận quyết chiến tại Điện Biên Phủ. Tô Vĩnh Diện được điều về làm tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367. Trong hành trình cơ động kéo pháo vượt hơn 1.000 km qua địa hình dốc cao vực thẳm, ông luôn là người nhận những phần việc nặng nhọc nhất, luôn tỉ mỉ kiểm tra từng sợi dây tời để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho đồng đội.

Khoảnh khắc làm nên huyền thoại diễn ra vào đêm ngày 1/2/1954. Lúc bấy giờ, do tình hình chiến trường thay đổi, Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định chuyển từ phương châm "đánh nhanh thắng nhanh" sang "đánh chắc tiến chắc", đồng nghĩa với việc bộ đội ta phải kéo pháo ra khỏi trận địa. Việc kéo pháo vào đã khó, kéo pháo ra trong điều kiện hỏa lực địch bắn phá từ Mường Thanh lên lại càng nguy hiểm gấp bội. Khi đưa pháo tới Dốc Chuối – một con dốc hẹp, cong và có độ nghiêng cực kỳ nguy hiểm – một tai nạn kinh hoàng đã xảy ra trong bóng đêm mịt mùng.

Bất ngờ dây tời bị đứt, khẩu pháo nặng hơn 2 tấn mất đà lao tự do xuống vực sâu. Trong khoảnh khắc "ngàn cân treo sợi tóc", khi tính mạng của đồng đội phía dưới và khí tài quân sự quý giá đang bị đe dọa nghiêm trọng, Tô Vĩnh Diện đã không một giây do dự. Ông hô lớn: “Thà hy sinh quyết bảo vệ pháo” rồi buông tay lái, lao thẳng thân mình vào bánh xe pháo để làm vật chèn lại. Khối thép khổng lồ bị chặn lại bên mép vực thẳm, pháo được bảo toàn, nhưng người tiểu đội trưởng anh hùng ấy đã bị bánh xe pháo đè lên người gây trọng thương.

Điều khiến mình và chắc hẳn là bất cứ ai khi đọc đến đây cũng phải rơi nước mắt chính là lời hỏi cuối cùng của ông trước khi trút hơi thở cuối cùng: “Pháo có việc gì không?”. Ở ranh giới cuối cùng của sự sống, ông không hỏi về vết thương của mình, không nhắc đến nỗi đau xác thịt, mà chỉ lo lắng cho nhiệm vụ chưa hoàn thành. Đó chính là biểu tượng rực rỡ nhất của lòng tận tụy và tinh thần trách nhiệm tuyệt đối. Ông hy sinh tại rừng Pá Có ở tuổi 30, độ tuổi đẹp nhất của đời người.

Nếu nói theo hình tượng “hoa lửa”, thì với Anh hùng Tô Vĩnh Diện, “lửa” chính là tình huống ngặt nghèo, là hiểm nguy bủa vây trong đêm tối; còn “hoa” chính là đạo đức nghề nghiệp và tâm hồn cao thượng của một người lính cụ Hồ. Hành động của ông không phải để trở thành một anh hùng “kiểu phim ảnh” bóng bẩy, mà nó xuất phát từ một suy nghĩ rất giản đơn nhưng vĩ đại: làm đúng và làm hết trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc.

Bài học mà tụi mình – những học sinh đang sống trong hòa bình – rút ra được từ câu chuyện này là gì? Mình nghĩ, đó là bài học về sự tử tế và trách nhiệm trong công việc. Đôi khi trong cuộc sống hiện tại, tụi mình dễ dàng tặc lưỡi bỏ qua những lỗi lầm nhỏ, hay làm việc một cách hời hợt vì cho rằng "không ai biết đâu". Nhưng nhìn vào tấm gương của ông Diện, ta thấy rằng mỗi việc chúng ta làm, dù nhỏ nhất, cũng đều đóng góp vào kết quả chung của tập thể. Trách nhiệm của một học sinh không cần phải là hy sinh tính mạng, mà là trách nhiệm với việc học, với lời hứa của bản thân và với gia đình.

Khẩu pháo 37mm mang số hiệu 510681 mà ông cứu sống sau đó đã tiếp tục tham gia chiến đấu, bắn rơi 3 máy bay giặc Pháp và hiện nay đã trở thành Bảo vật Quốc gia trưng bày tại Bảo tàng Phòng không – Không quân. Khẩu pháo ấy vẫn đứng đó, uy nghiêm và trầm mặc như một chứng nhân lịch sử, nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng hòa bình này được dựng xây từ những trái tim biết yêu nước đến tận cùng.

Học tập từ ông, mỗi khi đối mặt với những "con dốc" khó khăn trong học tập hay những áp lực của cuộc sống, mình lại tự nhủ phải giữ vững tinh thần "lái pháo" của Tô Vĩnh Diện – kiên định, không né tránh trách nhiệm. Như lời nhắn nhủ của cựu chiến binh Mai Xuân Vạn: “Hòa bình không phải dễ dàng mà có, phải cố mà giữ lấy, xin các cháu đừng lãng quên”. Tụi mình sẽ mãi ghi nhớ hình ảnh người anh hùng lấy thân mình chèn pháo, để sống sao cho xứng đáng với đóa hoa rực rỡ đã nở giữa ngọn lửa của trách nhiệm và sự hy sinh ấy.