TÔ VĨNH DIỆN - KHẨU PHÁO ĐI TIẾP, TÊN ANH CÒN MÃI

MỖI NGÀY CHÚNG EM GỌI TÊN ANH

Mỗi buổi sáng, khi tiếng trống trường vang lên, chúng em lại ríu rít bước qua cánh cổng quen thuộc. Trên bảng tên trường có một cái tên mà chúng em đã gọi từ rất lâu: Tô Vĩnh Diện. Có những bạn nhỏ mới vào lớp Một, còn đánh vần từng chữ. Có những anh chị lớp lớn đã thuộc lòng tên trường mình. Chúng em gọi cái tên ấy mỗi ngày, viết cái tên ấy trong những bài tập, tự hào giới thiệu với mọi người: “Em học ở Trường Tiểu học Tô Vĩnh Diện.” Nhưng có lẽ không phải ai trong chúng em cũng từng tự hỏi: “Tô Vĩnh Diện là ai?” Vì sao tên của một người lại được đặt cho mái trường mà mỗi ngày chúng em đến học? Và câu chuyện nào đã khiến cái tên ấy sống mãi, vượt qua hơn nửa thế kỷ để hôm nay vẫn được những thế hệ học sinh chúng em nhắc đến bằng tất cả sự kính trọng? Câu trả lời nằm ở một con dốc giữa núi rừng Tây Bắc. Ở đó, trong một khoảnh khắc tưởng như chỉ kéo dài vài giây, một người chiến sĩ đã đưa ra lựa chọn bằng cả cuộc đời mình.

NGƯỜI THANH NIÊN TỪ MIỀN QUÊ NGHÈO

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại Thanh Hóa, trong một gia đình nghèo. Tuổi thơ của anh không êm đềm như tuổi thơ của chúng em hôm nay. Khi chúng em được đến trường, được vui chơi cùng bạn bè, được sống trong hòa bình, thì tuổi thơ của Tô Vĩnh Diện gắn với những ngày tháng thiếu thốn, vất vả. Nhưng chính những năm tháng gian khó ấy đã rèn luyện trong anh một ý chí mạnh mẽ. 

Khi đất nước cần, người thanh niên ấy đã sẵn sàng lên đường. Anh trở thành người lính. Trong quân ngũ, Tô Vĩnh Diện luôn được đồng đội yêu quý bởi tinh thần trách nhiệm, sự giản dị và ý chí không ngại khó khăn. Sau thời gian huấn luyện, anh cùng đơn vị tham gia lực lượng pháo cao xạ và được điều động lên chiến trường Điện Biên Phủ. 

Lúc ấy, đất nước đang chuẩn bị cho một trận đánh lớn. Một trận đánh có thể quyết định vận mệnh của cả cuộc kháng chiến. Đó là Chiến dịch Điện Biên Phủ. Để chuẩn bị cho chiến dịch, bộ đội ta phải đưa những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua núi cao, đèo sâu, những con đường hiểm trở giữa núi rừng Tây Bắc.  Không có những con đường rộng rãi, bằng phẳng; không có những chiếc xe hiện đại; chỉ có sức người, những bàn tay chai sạn, những đôi vai gồng lên dưới sức nặng và những bước chân đi trong đêm. Và có những người lính trẻ hiểu rằng: Mỗi khẩu pháo được đưa tới trận địa có thể góp phần làm nên chiến thắng của đất nước. Mỗi khẩu pháo được đưa tới trận địa có thể góp phần làm nên chiến thắng của đất nước.

CON DỐC ĐỊNH MỆNH

Những ngày đầu năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện đang kéo pháo vượt qua những con dốc hiểm trở. Đêm tối. Núi rừng im lặng. Con đường nhỏ quanh co, một bên là vách núi, một bên là vực sâu. Khẩu pháo cao xạ 37mm được các chiến sĩ cẩn thận đưa xuống dốc. Ai cũng căng thẳng, bởi chỉ cần một sơ suất nhỏ, khẩu pháo nặng nề có thể lao xuống vực. 

Và rồi điều không ai mong muốn đã xảy ra. Dây tời bất ngờ bị đứt. Khẩu pháo bắt đầu trượt xuống dốc. Tiếng hô vang lên giữa núi rừng. Các chiến sĩ cố gắng giữ lại, nhưng khẩu pháo quá nặng. Nếu không giữ được, khẩu pháo sẽ lao xuống vực sâu; không chỉ mất một vũ khí quan trọng, những người chiến sĩ đang đứng trên đường cũng có thể gặp nguy hiểm.

Trong khoảnh khắc ấy, Tô Vĩnh Diện không nghĩ đến sự an toàn của riêng mình. Anh chỉ nghĩ đến một điều: Phải giữ bằng được khẩu pháo! Không có thời gian để suy nghĩ lâu hơn, cũng không có thời gian để chờ đợi. Tô Vĩnh Diện lao tới. Anh dùng chính thân mình chèn vào bánh pháo. Giữa sức nặng khủng khiếp của khẩu pháo và con dốc sâu hun hút, người chiến sĩ trẻ đã chọn đứng về phía khẩu pháo. Khẩu pháo dừng lại, nhưng Tô Vĩnh Diện đã ngã xuống.

Ngày 1 tháng 2 năm 1954, người chiến sĩ ấy đã hy sinh. Anh mới khoảng ba mươi tuổi, một cuộc đời còn rất trẻ. Có lẽ anh cũng từng có những ước mơ giản dị, từng mong một ngày được trở về quê hương, nơi những người thân vẫn đang chờ đợi. Nhưng trong khoảnh khắc ấy, giữa con dốc hiểm trở của núi rừng Tây Bắc, Tô Vĩnh Diện đã không chọn cho riêng mình. Anh chọn nhiệm vụ, chọn đồng đội, chọn khẩu pháo và hơn tất cả, anh chọn đất nước.

KHẨU PHÁO ĐƯỢC GIỮ LẠI – MỘT CÂU CHUYỆN ĐƯỢC GIỮ LẠI

Tô Vĩnh Diện không kịp nhìn thấy ngày chiến thắng. Anh đã nằm lại trên con đường kéo pháo. Nhưng sự hy sinh của anh đã trở thành một phần của những ngày tháng hào hùng ấy.

Giữa chiến thắng của cả dân tộc, có những người anh hùng không bước lên lễ đài, không kịp nghe tiếng reo vui, không được nhìn thấy lá cờ chiến thắng tung bay. Nhưng chính sự hy sinh của họ đã góp phần làm nên ngày chiến thắng. Tô Vĩnh Diện là một người như thế.

HƠN BẢY MƯƠI NĂM SAU…

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua. Con dốc năm xưa có thể đã đổi thay. Những người đồng đội của anh ngày ấy cũng đã trở thành một phần của lịch sử.      Đất nước hôm nay đã hòa bình. Trẻ em chúng em không còn phải nghe tiếng bom rơi, không phải sống trong những ngày tháng chiến tranh. Mỗi buổi sáng, chúng em đến trường, học bài, chơi đùa và có thể mơ về những nghề nghiệp mình yêu thích. Có bạn muốn trở thành bác sĩ, có bạn muốn làm cô giáo, có bạn muốn trở thành chiến sĩ, cũng có bạn đơn giản chỉ mong lớn lên trở thành một người tốt. Những điều tưởng như bình thường ấy lại là những điều mà thế hệ cha anh đã phải đánh đổi bằng rất nhiều hy sinh để gìn giữ.

Và rồi mỗi sáng, chúng em lại bước vào ngôi trường mang tên: Tô Vĩnh Diện. Có thể chúng em chưa từng gặp anh, chỉ biết anh qua những trang sách và những câu chuyện lịch sử. Nhưng cái tên ấy không xa lạ, bởi mỗi ngày chúng em đều gọi tên anh. Tên anh ở trên mái trường, trong những câu chuyện thầy cô kể và trong những giờ học về lịch sử dân tộc. Mỗi khi nhìn thấy tên trường mình, chúng em sẽ nhớ đến một người chiến sĩ trẻ giữa núi rừng Tây Bắc, một con dốc, một khẩu pháo và một khoảnh khắc mà cả cuộc đời được đặt vào đó.

ANH ĐÃ DẠY CHÚNG EM ĐIỀU GÌ?

Cuộc đời Tô Vĩnh Diện là một bài học sâu sắc về lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm.

Anh dạy chúng em rằng dũng cảm là biết làm điều đúng đắn ngay cả khi điều đó rất khó khăn. Anh dạy chúng em rằng mỗi người đều có trách nhiệm với công việc của mình, với tập thể và với quê hương, đất nước.

Ngày xưa, nhiệm vụ của người chiến sĩ là chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Hôm nay, nhiệm vụ của học sinh chúng em là chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, sống trung thực, yêu thương gia đình, giúp đỡ bạn bè và giữ gìn trường lớp sạch đẹp. Yêu nước không chỉ là những lời nói lớn lao. Yêu nước còn bắt đầu từ những việc nhỏ bé mỗi ngày: học tốt hơn, sống tử tế hơn, biết trân trọng lịch sử và biết ơn những người đã hy sinh cho hòa bình.

MỖI NGÀY CHÚNG EM VẪN GỌI TÊN ANH

Có những con người chỉ sống vài chục năm, nhưng tên tuổi của họ sống mãi. Bởi cuộc đời không được đo bằng số năm đã sống. Đôi khi, một khoảnh khắc hy sinh vì điều lớn lao có thể khiến một con người trở thành ký ức của cả dân tộc. Tô Vĩnh Diện đã sống một cuộc đời như thế.

Anh đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhưng hôm nay, tên anh vẫn được gọi ở biết bao con đường, ngôi trường trên khắp đất nước. Và trong ngôi trường của chúng em, cái tên ấy vẫn được gọi mỗi ngày, mỗi sáng, chúng em bước qua cổng trường, mỗi giờ, chúng em học tập dưới mái trường mang tên anh, mỗi năm, lại có những học sinh mới đến. Rồi những thế hệ học trò trưởng thành, rời khỏi mái trường để bước vào cuộc sống.

Nhưng cái tên Tô Vĩnh Diện vẫn ở lại, ở lại trên bảng tên trường, ở lại trong những câu chuyện lịch sử, ở lại trong lòng những người biết ơn. Và chúng em hiểu rằng: Gọi tên anh không chỉ là gọi tên một người anh hùng. Đó còn là cách chúng em nhắc nhở chính mình về một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh để đất nước có được ngày hôm nay.

Mỗi ngày chúng em vẫn gọi tên anh, không phải để kể lại một câu chuyện đã cũ, mà để giữ cho ký ức ấy không bao giờ phai. Để từ câu chuyện của một người chiến sĩ năm xưa, chúng em biết sống tốt hơn trong những ngày bình yên hôm nay. Và để mai này, khi trưởng thành, dù đi đâu, chúng em vẫn nhớ rằng: Dưới mái trường mang tên Tô Vĩnh Diện, chúng em đã từng được nghe câu chuyện về một người anh hùng dùng chính thân mình để giữ lại một khẩu pháo. Một người đã ngã xuống, nhưng tên anh thì vẫn còn mãi.

THÔNG ĐIỆP

Có những ký ức không được lưu giữ chỉ bằng những bức ảnh hay những trang sách. Có những ký ức được giữ lại bằng tên của một ngôi trường, bằng câu chuyện thầy cô kể cho học trò, bằng sự biết ơn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Câu chuyện về Anh hùng Tô Vĩnh Diện là một ký ức như thế. Hôm nay, chúng em được sống trong hòa bình. Chúng em không phải cầm súng, không phải kéo pháo qua núi rừng hiểm trở. Nhưng chúng em có một trách nhiệm khác: học tập, rèn luyện, sống tử tế và trở thành những người có ích cho quê hương, đất nước. Đó cũng là cách thế hệ hôm nay viết tiếp câu chuyện của những người đi trước. Và mỗi ngày, dưới mái trường thân yêu, chúng em vẫn tự hào gọi tên anh: TÔ VĨNH DIỆN.

Tài liệu tham khảo

Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, tư liệu về cuộc đời và sự hy sinh của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện.

Tư liệu chuyên đề Điện Biên Phủ – Những ký ức hào hùng, Thư viện tỉnh Đồng Nai.

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, tư liệu về Chiến thắng Điện Biên Phủ.