Tô Vĩnh Diện-Lấy thân chèn pháo
Tô Vĩnh Diện Tô Vĩnh Diện (1924–1954) là một anh hùng, liệt sĩ của Quân đội Nhân dân Việt Nam, nổi tiếng với hành động hy sinh thân mình để cứu khẩu pháo trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông được xem là biểu tượng của tinh thần quả cảm và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý.
Cuộc đời và quá trình tham gia kháng chiến
Sinh năm 1924 tại quê thuộc tỉnh Thanh Hóa (nay là xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn), Tô Vĩnh Diện xuất thân trong một gia đình nghèo. Ông tham gia dân quân từ năm 1946, nhập ngũ năm 1949 và đến năm 1953 được điều vào lực lượng pháo cao xạ đầu tiên của quân đội, sang Nam Ninh (Quảng Tây, Trung Quốc) huấn luyện trước khi trở về tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Chiến công "lấy thân mình chèn bánh pháo"
Đầu năm 1954, khi Bộ Chỉ huy chiến dịch chuyển phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc", các đơn vị phải kéo pháo ra khỏi trận địa bằng sức người. Đêm 1/2/1954, tại dốc Chuối, dây tời kéo pháo bị đứt khiến khẩu pháo lao xuống dốc. Trong tình thế nguy cấp, Tô Vĩnh Diện đã lao vào chèn bánh pháo bằng chính cơ thể mình, giúp đồng đội giữ được khẩu pháo nhưng bản thân hy sinh. Theo các tư liệu lịch sử, trước khi qua đời ông chỉ kịp hỏi: "Pháo có việc gì không?"
Ghi nhận và di sản
Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của Chiến thắng Điện Biên Phủ. Năm 1956, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng Huân chương Quân công hạng Nhì và Huân chương Chiến công hạng Nhất. Hài cốt của ông hiện an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ A1 ở Điện Biên; nhiều tuyến đường, trường học trên cả nước mang tên ông. Khẩu pháo cao xạ 37 mm số hiệu 510681, gắn với sự kiện hy sinh của ông, đã được công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm 2012.
Dấu ấn lịch sử
Câu chuyện của Tô Vĩnh Diện thường được nhắc đến cùng những tấm gương tiêu biểu khác của Chiến dịch Điện Biên Phủ như Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót và Trần Can. Hành động cứu pháo của ông được xem là biểu tượng của tinh thần đặt nhiệm vụ và đồng đội lên trên tính mạng cá nhân, góp phần tạo nên hình ảnh tiêu biểu về sự hy sinh của các chiến sĩ trong chiến dịch lịch sử năm 1954.
