TÔ VĨNH DIỆN – LẤY THÂN MÌNH CHÈN PHÁO

Có những khoảnh khắc của chiến tranh chỉ diễn ra trong vài giây, nhưng lại đủ sức khiến tên tuổi một con người sống mãi với lịch sử.

Với Tô Vĩnh Diện, đó là khoảnh khắc giữa một bên là vực sâu, một bên là khẩu pháo nặng hàng tấn đang lao xuống dốc. Và ở giữa hai thứ ấy là thân mình của một người lính.

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924, quê ở xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, trong một gia đình nông dân nghèo. Lên 8 tuổi, ông đã phải đi ở cho địa chủ. Tuổi thơ và những năm tháng thanh niên của ông gắn với cuộc sống cơ cực, thiếu thốn.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Tô Vĩnh Diện tham gia dân quân địa phương. Đến năm 1949, ông xung phong nhập ngũ. Trong những năm tháng quân ngũ, ông luôn thể hiện là một người chiến sĩ gương mẫu, chịu khó, có tinh thần trách nhiệm và sẵn sàng nhận những nhiệm vụ khó khăn.

Năm 1953, Tô Vĩnh Diện được điều về đơn vị pháo cao xạ 37mm. Đây cũng là thời điểm cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt.

Khi Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định đưa pháo vào chiến trường Điện Biên Phủ, hàng trăm khẩu pháo nặng hàng tấn phải vượt qua núi rừng Tây Bắc bằng sức người.

Đó là một nhiệm vụ vô cùng gian khổ.

Những khẩu pháo phải được kéo qua những con đường rừng hiểm trở, những con dốc cao, vực sâu. Ban ngày tránh máy bay địch, ban đêm tranh thủ đưa pháo vượt núi. Có những đoạn đường, hàng trăm người phải cùng nhau kéo từng mét pháo.

Tô Vĩnh Diện luôn có mặt ở những vị trí khó khăn nhất.

Ông cùng đồng đội kéo pháo, tìm cách vượt qua những con dốc hiểm trở và động viên anh em giữ vững quyết tâm.

Rồi một quyết định quan trọng được đưa ra.

Do yêu cầu thay đổi phương án tác chiến, quân ta được lệnh kéo pháo ra.

Nếu kéo pháo vào đã khó thì kéo pháo ra còn nguy hiểm hơn nhiều.

Những khẩu pháo phải được đưa trở lại qua những con đường dốc, trơn trượt giữa núi rừng. Chỉ cần dây kéo bị đứt, khẩu pháo có thể mất kiểm soát và lao xuống vực.

Và điều mà những người lính lo sợ nhất cuối cùng đã xảy ra.

Trong một đêm kéo pháo, khi khẩu pháo đang được đưa xuống một con dốc, một dây tời bất ngờ bị đứt.

Khẩu pháo nặng hàng tấn bắt đầu lao xuống.

Tô Vĩnh Diện lúc ấy đang làm nhiệm vụ giữ càng pháo. Ông cố điều khiển khẩu pháo theo hướng an toàn, nhưng sức nặng khủng khiếp của khẩu pháo khiến tình hình ngày càng nguy hiểm.

Một dây kéo khác tiếp tục bị đứt.

Khẩu pháo lao nhanh hơn.

Phía trước là vực sâu.

Chỉ trong khoảnh khắc, nếu không có người chặn lại, khẩu pháo có thể rơi xuống vực, đồng thời đe dọa tính mạng của những người đang kéo pháo.

Giữa tình thế ấy, Tô Vĩnh Diện đã đưa ra một quyết định mà không ai có thể nghĩ tới.

Ông hô lớn:

“Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!”

Rồi ông buông tay lái, lao lên phía trước và dùng chính thân mình chèn vào bánh pháo.

Khẩu pháo được ghìm lại.

Nhờ đó, đồng đội có thời gian giữ pháo, không để nó lao xuống vực.

Nhưng Tô Vĩnh Diện đã hy sinh.

Ông đã lấy chính thân mình làm điểm tựa để cứu khẩu pháo và bảo vệ đồng đội.

Sự hy sinh ấy đã gây xúc động mạnh trong toàn đơn vị, trở thành nguồn động viên tinh thần để những người lính tiếp tục vượt qua gian khổ, đưa pháo đến vị trí và hoàn thành nhiệm vụ.

Điều đặc biệt là câu chuyện về Tô Vĩnh Diện không dừng lại ở giây phút ông ngã xuống.

Khẩu pháo mà ông dùng thân mình để bảo vệ sau đó tiếp tục được đưa vào chiến đấu tại Điện Biên Phủ.

Khẩu pháo 37mm số hiệu 510.681 đã cùng những người lính pháo cao xạ chiến đấu quyết liệt. Khẩu đội sử dụng khẩu pháo này đã bắn rơi 3 máy bay và bắn bị thương 13 chiếc khác.

Khẩu pháo ấy ngày nay đã trở thành một hiện vật lịch sử, được công nhận là Bảo vật quốc gia.

Còn Tô Vĩnh Diện không bao giờ được nhìn thấy ngày chiến thắng.

Ông hy sinh trước khi Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu.

Ông không được chứng kiến ngày 7/5/1954, khi lá cờ “Quyết chiến, quyết thắng” tung bay trên nóc hầm Đờ Cát.

Không được nghe tiếng reo mừng của đồng đội.

Nhưng trong chiến thắng ấy có sự đóng góp của những ngày tháng ông cùng đồng đội kéo pháo vượt núi.

Có sự hy sinh của người chiến sĩ đã dùng thân mình bảo vệ khẩu pháo.

Và có cả tuổi thanh xuân mà ông đã gửi lại giữa núi rừng Tây Bắc.

Ngày 7/5/1955, Tô Vĩnh Diện được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Chiến công hạng Nhất. Năm 1956, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua.

Những con đường kéo pháo năm xưa giờ đã trở thành những địa danh lịch sử. Những người lính năm ấy phần lớn đã trở về với đất mẹ.

Nhưng câu chuyện về Tô Vĩnh Diện vẫn còn được nhắc lại.

Bởi điều khiến người ta nhớ đến ông không chỉ là một khẩu pháo.

Mà là sự lựa chọn trong khoảnh khắc sinh tử.

Khi khẩu pháo lao xuống vực, ông hoàn toàn có thể tìm cách cứu lấy mình.

Nhưng ông đã chọn cách khác.

Cứu khẩu pháo.
Cứu nhiệm vụ.
Và bảo vệ đồng đội.

Một người lính nằm xuống.

Một khẩu pháo được giữ lại.

Khẩu pháo ấy tiếp tục chiến đấu.

Và chưa đầy một năm sau, chiến thắng Điện Biên Phủ đã làm chấn động cả thế giới.

Có những người không sống đến ngày chiến thắng, nhưng chính sự hy sinh của họ đã góp phần làm nên chiến thắng ấy.

Tô Vĩnh Diện là một người như thế.

Ông nằm lại giữa núi rừng Tây Bắc, nhưng câu chuyện về người chiến sĩ lấy thân mình chèn pháo đã trở thành một phần không thể phai mờ trong bản anh hùng ca Điện Biên Phủ.

Một thân người.
Một khẩu pháo.
Một khoảnh khắc lựa chọn.

Và từ khoảnh khắc ấy, cái tên Tô Vĩnh Diện đã sống mãi với lịch sử dân tộc.