TÔ VĨNH DIỆN – LẤY THÂN MÌNH CỨU PHÁO

TÔ VĨNH DIỆN – LẤY THÂN MÌNH CỨU PHÁO

Có những con người chỉ sống một cuộc đời rất ngắn, nhưng câu chuyện về họ lại được thời gian lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Có những khoảnh khắc chỉ diễn ra trong vài giây, nhưng lại trở thành một phần của lịch sử.

Và có một người chiến sĩ đã chọn hy sinh chính mình trong khoảnh khắc ấy.

Đó là Tô Vĩnh Diện – người con của quê hương Thanh Hóa, người chiến sĩ pháo cao xạ đã lấy thân mình chèn bánh pháo, bảo vệ khẩu pháo và đồng đội trong hành trình chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Từ một người nông dân nghèo đến người chiến sĩ

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Từ khi còn nhỏ, cuộc sống của ông đã trải qua nhiều khó khăn. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, từ năm 8 tuổi, ông đã phải đi ở cho địa chủ và trải qua nhiều năm lao động cực nhọc.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công đã mở ra một bước ngoặt trong cuộc đời người thanh niên Tô Vĩnh Diện.

Ông tham gia dân quân ở địa phương. Đến năm 1949, ông xung phong vào bộ đội.

Trong những năm tháng quân ngũ, ông luôn thể hiện tinh thần gương mẫu, không ngại khó khăn, sẵn sàng nhận những nhiệm vụ nặng nhọc và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Đó cũng là phẩm chất sẽ được thể hiện rõ nhất trong những ngày tháng ông cùng đồng đội kéo pháo về Điện Biên.

Con đường kéo pháo đầy gian khổ

Năm 1953, quân đội ta thành lập những đơn vị pháo cao xạ để chuẩn bị cho những trận đánh lớn.

Tô Vĩnh Diện được điều về đơn vị pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367. Nhiệm vụ của đơn vị là cơ động pháo tới khu vực chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đường đi vô cùng hiểm trở.

Những khẩu pháo nặng phải vượt qua núi rừng, những con dốc cao và những đoạn đường hẹp. Phương tiện cơ giới không thể giải quyết tất cả. Người lính phải dùng sức người, dây kéo và những phương tiện thô sơ để đưa pháo vượt qua địa hình hiểm nguy.

Chặng đường hành quân kéo dài hơn 1.000 km.

Trong suốt hành trình ấy, Tô Vĩnh Diện luôn nhận những phần việc khó khăn, nặng nhọc và động viên đồng đội cùng hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng khó khăn chưa dừng lại ở đó.

Khi kế hoạch tác chiến thay đổi, bộ đội phải kéo pháo ra khỏi những vị trí đã đưa tới.

Kéo pháo vào đã khó. Kéo pháo ra còn nguy hiểm hơn.

Đường núi ban đêm tối om.

Một bên là núi cao.

Một bên là vực sâu.

Mỗi bước di chuyển của khẩu pháo đều phải được tính toán cẩn thận.

Khoảnh khắc sinh tử

Đêm 1/2/1954, khi đơn vị đang kéo pháo qua một đoạn dốc nguy hiểm, sự cố bất ngờ xảy ra.

Dây tời bị đứt.

Khẩu pháo bắt đầu lao nhanh xuống dốc.

Trong tình huống ấy, Tô Vĩnh Diện vẫn cố giữ càng lái để hướng khẩu pháo theo đúng đường.

Nhưng tình hình trở nên nguy hiểm hơn khi một dây kéo nữa bị đứt.

Khẩu pháo tiếp tục trượt xuống.

Phía dưới là vực sâu.

Chỉ trong khoảnh khắc, người chiến sĩ đứng trước một lựa chọn sinh tử.

Và ông đã hành động.

Tô Vĩnh Diện lao lên phía trước, lấy thân mình chèn vào bánh pháo, quyết không để khẩu pháo lao xuống vực.

Nhờ hành động ấy, khẩu pháo bị chặn lại, tạo điều kiện để đồng đội giữ được pháo.

Nhưng Tô Vĩnh Diện đã bị thương nặng và hy sinh. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi lại lời hô của ông trước khi lao vào chèn pháo: “Thà hi sinh, quyết bảo vệ pháo.”

Một câu nói.

Một hành động.

Một cuộc đời.

Tất cả diễn ra trong khoảnh khắc.

Người chiến sĩ đã chọn đồng đội

Điều khiến câu chuyện về Tô Vĩnh Diện được nhắc lại qua nhiều thế hệ không chỉ là cái chết của ông.

Đó là cách ông lựa chọn trong giây phút đối diện với hiểm nguy.

Ông hoàn toàn có thể tìm cách tránh khỏi vị trí nguy hiểm.

Nhưng nếu ông làm vậy, khẩu pháo có thể lao xuống vực, đồng đội có thể gặp nguy hiểm và nhiệm vụ có thể bị ảnh hưởng.

Ông đã lựa chọn đứng lại.

Ông đã lựa chọn bảo vệ khẩu pháo.

Ông đã lựa chọn đồng đội.

Và cuối cùng, ông đã hy sinh chính mình.

Sự hy sinh ấy không phải là một hành động xa vời hay một câu chuyện được kể lại bằng những điều lớn lao.

Nó bắt đầu từ một người lính làm nhiệm vụ của mình.

Một người lính nhận phần khó về mình.

Một người lính không bỏ vị trí khi đồng đội đang cần.

Chính từ những điều ấy, hình ảnh Tô Vĩnh Diện trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của những người lính Điện Biên.

Một người ngã xuống, một tinh thần được tiếp nối

Tô Vĩnh Diện hy sinh trước khi Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức kết thúc.

Ông không được chứng kiến ngày 7/5/1954, khi chiến dịch đi đến thắng lợi.

Nhưng sự hy sinh của ông đã trở thành một phần trong câu chuyện về những con người góp sức chuẩn bị cho chiến dịch lịch sử.

Họ là những người kéo pháo.

Những người mở đường.

Những người vận chuyển lương thực, đạn dược.

Những người làm nhiệm vụ tải thương.

Những người đứng ở những vị trí mà lịch sử đôi khi chỉ nhắc đến bằng một dòng ngắn ngủi.

Nhưng nếu thiếu họ, con đường đến Điện Biên Phủ sẽ không thể được tạo nên.

Tô Vĩnh Diện là một trong những con người như thế.

Sau khi hy sinh, ông được Nhà nước truy tặng nhiều phần thưởng cao quý và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1956.

Khẩu pháo mang theo câu chuyện của một người anh hùng

Câu chuyện về Tô Vĩnh Diện không chỉ được lưu giữ trong sách báo hay những trang sử.

Khẩu pháo 37mm gắn với hành động hy sinh của ông vẫn được lưu giữ như một hiện vật lịch sử.

Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, khẩu pháo số hiệu 510.681 sau này được công nhận là Bảo vật Quốc gia. Khẩu pháo từng tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ và gắn với câu chuyện người chiến sĩ đã lấy thân mình chèn pháo.

Một khẩu pháo bằng kim loại có thể nằm im trong bảo tàng.

Nhưng câu chuyện phía sau nó thì không im lặng.

Mỗi lần nhắc đến khẩu pháo ấy, người ta lại nhớ đến một đêm trên con dốc hiểm trở.

Nhớ đến những người lính đang căng mình giữ pháo.

Và nhớ đến Tô Vĩnh Diện – người đã nằm lại để khẩu pháo không rơi xuống vực.

Điều còn lại sau hơn bảy thập kỷ

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa.

Những thế hệ trẻ được sinh ra trong hòa bình có thể chưa từng hình dung được một khẩu pháo nặng phải kéo bằng sức người qua những con đường núi hiểm trở như thế nào.

Nhưng câu chuyện của Tô Vĩnh Diện vẫn có thể giúp chúng ta hiểu hơn về giá trị của hai chữ trách nhiệm.

Trách nhiệm không chỉ là hoàn thành một công việc khi mọi thứ thuận lợi.

Trách nhiệm được thể hiện rõ nhất khi công việc trở nên khó khăn.

Khi con đường phía trước nguy hiểm.

Khi bản thân phải lựa chọn giữa sự an toàn của mình và lợi ích của tập thể.

Tô Vĩnh Diện đã lựa chọn.

Và sự lựa chọn ấy đã trở thành một phần của lịch sử.

Một phút không bao giờ quên

Có thể hình dung lại khoảnh khắc ấy:

Đêm tối.

Con dốc hiểm trở.

Khẩu pháo đang lao xuống.

Tiếng hô của người lính.

Những bàn tay đang cố giữ lấy dây kéo.

Rồi một người chiến sĩ lao về phía trước.

Ông dùng chính thân mình để giữ lại khẩu pháo.

Sau khoảnh khắc ấy, Tô Vĩnh Diện không còn trở về cùng đồng đội.

Nhưng ông đã để lại một điều lớn hơn sự sống của một con người.

Đó là tinh thần dám nhận trách nhiệm, dám hy sinh vì đồng đội và vì nhiệm vụ chung.

Có những người đi qua lịch sử bằng những chiến công lớn.

Có những người được nhớ đến bởi những trận đánh.

Còn Tô Vĩnh Diện được nhớ đến từ một khoảnh khắc rất ngắn trên một con dốc.

Nhưng chính khoảnh khắc ấy đã làm nên tên tuổi của một người anh hùng.

Tô Vĩnh Diện – người chiến sĩ đã lấy thân mình cứu pháo.

Tên ông hôm nay vẫn được nhắc lại không chỉ để nhớ về một con người đã hy sinh trong chiến tranh, mà còn để thế hệ sau hiểu rằng: có những giá trị của con người không nằm ở việc họ sống được bao lâu, mà ở cách họ sống và những gì họ sẵn sàng làm cho người khác.

Và trên con đường lịch sử dẫn tới Điện Biên Phủ, có một người lính đã nằm xuống.

Ông không nhìn thấy ngày chiến thắng.

Nhưng sự hy sinh của ông đã trở thành một phần của chiến thắng ấy.

Đó là Tô Vĩnh Diện.