TÔ VĨNH DIỆN – LẤY THÂN MÌNH GIỮ PHÁO, GIỮ TRỌN NIỀM TIN

1. Sơ yếu lí lịch và sự kiện tiêu biểu
Anh sinh năm 1924 tại thôn Dược Khê, xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc xã An Nông, huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, sau khi Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định đổi phương án từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc", các đơn vị pháo binh nhận lệnh kéo pháo ra vị trí tập kết an toàn; 1/2/1954, trên con dốc Chuối hiểm trở, dây tời kéo pháo bị đứt, khẩu pháo lao nhanh xuống dốc. Trong tình thế hiểm nghèo, Tô Vĩnh Diện đã quyết định buông tay lái, lao thân mình vào chèn bánh pháo để ngăn không cho pháo lăn xuống vực. Hành động này đã cứu được khẩu pháo nhưng khiến anh bị trọng thương và hy sinh sau đó.
2. Giá trị
a. Giá trị trực tiếp về quân sự và vận hành chiến dịch
Vào thời điểm sự kiện diễn ra, khẩu pháo cao xạ 37mm nặng hơn 2 tấn lao xuống dốc nghiêng 70 độ có thể rơi xuống vực sâu, phá hủy hoàn toàn vũ khí cực kỳ quý giá của ta - lúc đó lực lượng pháo phòng không của Quân đội Nhân dân Việt Nam mới được thành lập, mỗi khẩu pháo là tài sản chiến lược cực kỳ quan trọng.
Hành động của Tô Vĩnh Diện đã dừng được khẩu pháo đúng lúc, giữ nguyên vũ khí cho đơn vị, bảo vệ tính mạng của hàng chục đồng đội đang đứng trên đường di chuyển pháo, và đảm bảo kế hoạch kéo pháo ra theo phương án tác chiến mới "Đánh chắc, tiến chắc" của Bộ Chỉ huy Chiến dịch không bị gián đoạn. Ngay sau sự kiện, toàn bộ các đơn vị kéo pháo trên mặt trận đã áp dụng kinh nghiệm từ hành động của anh, đưa toàn bộ hệ thống pháo ra vị trí tập kết an toàn.
b. Giá trị tinh thần, cổ vũ toàn mặt trận
Trước khi hy sinh, câu nói cuối cùng của anh không hỏi về tình trạng bản thân, mà chỉ hỏi: "Pháo có việc gì không?" - điều này đã lan tỏa mạnh mẽ tinh thần "Đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhiệm vụ lên trên hết" đến toàn bộ các chiến sĩ trên mặt trận Điện Biên Phủ. Toàn Đại đội 827 ngay sau đó đã nghiêm trang thề trước người anh hùng: "Noi gương đồng chí, chúng tôi sẽ chiến đấu đến cùng, tiêu diệt hết máy bay địch". Tinh thần "Còn người còn pháo, dù người mất pháo vẫn phải còn" mà Tô Vĩnh Diện thể hiện đã trở thành khẩu hiệu chiến đấu của cả lực lượng pháo binh trong suốt chiến dịch.
5.Bài học

Hành động của Tô Vĩnh Diện đã đi vào lịch sử như một biểu tượng bất tử của lòng quả cảm, sự hy sinh quên mình vì đất nước:
-Anh là người anh hùng pháo cao xạ đầu tiên ngã xuống trên mặt trận Điện Biên Phủ, được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
-Khẩu pháo mà anh đã lấy thân mình bảo vệ hiện được công nhận là Bảo vật Quốc gia, đang trưng bày tại Bảo tàng Phòng không - Không quân.
-Tên tuổi và gương mẫu của anh đã được lưu giữ trong thơ ca, sách lịch sử, đặt tên cho nhiều trường học, con đường trên khắp cả nước, trở thành bài học về lòng yêu nước cho các thế hệ sau này.