Tô Vĩnh Diện – Người lấy thân mình chèn càng pháo vì chiến thắng Điện Biên Phủ

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam, có những con người đã hiến dâng cả tuổi xuân và tính mạng cho Tổ quốc. Trong số đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện là một biểu tượng sáng ngời của tinh thần dũng cảm, ý chí quyết tâm và sự hy sinh vì nhiệm vụ. Hành động lấy thân mình ghì vào càng pháo để cứu khẩu pháo cao xạ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ đã trở thành một trong những câu chuyện cảm động nhất về chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại thôn Dược Khê, xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa (nay thuộc xã An Nông, tỉnh Thanh Hóa). Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ ông đã phải lao động vất vả để phụ giúp gia đình. Chính cuộc sống cơ cực dưới ách áp bức của thực dân phong kiến đã hun đúc trong ông lòng yêu nước và tinh thần đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Năm 1946, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, Tô Vĩnh Diện tham gia lực lượng dân quân địa phương, tích cực góp sức vào cuộc kháng chiến bảo vệ quê hương. Đến năm 1950, ông chính thức gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam và nhanh chóng trưởng thành trong môi trường quân ngũ.

Tháng 3 năm 1953, Tô Vĩnh Diện được tuyển chọn vào lực lượng pháo cao xạ mới thành lập của quân đội. Ông cùng đồng đội sang Trung Quốc huấn luyện sử dụng pháo phòng không 37mm – loại vũ khí hiện đại lần đầu tiên được trang bị cho quân đội ta. Trong thời gian huấn luyện, ông luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, được tín nhiệm giao giữ chức Trung đội phó.

Cuối năm 1953, khi Chiến dịch Điện Biên Phủ được chuẩn bị, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận nhiệm vụ kéo pháo vào trận địa. Đây là công việc vô cùng gian khổ bởi những khẩu pháo nặng hàng tấn phải được vận chuyển bằng sức người qua núi cao, vực sâu và những con đường hiểm trở giữa rừng núi Tây Bắc.

Đầu năm 1954, khi Bộ Chỉ huy quyết định chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, các đơn vị được lệnh kéo pháo ra khỏi trận địa để bố trí lại lực lượng. Đây cũng là thời điểm diễn ra sự kiện làm nên tên tuổi bất tử của Tô Vĩnh Diện.

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trên đường kéo pháo ra khỏi trận địa tại khu vực gần Bản Chuối, đơn vị của ông gặp địa hình dốc cao, hiểm trở. Trong lúc bộ đội đang điều khiển khẩu pháo cao xạ 37mm số hiệu 510681 thì bất ngờ dây tời bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn hai tấn bắt đầu lao xuống dốc và có nguy cơ rơi xuống vực sâu.

Trong tình huống vô cùng nguy cấp ấy, Tô Vĩnh Diện đã không ngần ngại lao tới, dùng chính thân mình ghì vào càng pháo, cố gắng đổi hướng khẩu pháo vào vách núi để ngăn không cho pháo rơi xuống vực. Nhờ hành động dũng cảm đó, khẩu pháo được giữ lại an toàn, bảo toàn một phương tiện chiến đấu vô cùng quan trọng cho chiến dịch. Tuy nhiên, ông đã bị bánh pháo đè trọng thương.

Khi đồng đội chạy đến cứu, điều cuối cùng Tô Vĩnh Diện quan tâm không phải bản thân mình mà là nhiệm vụ chung. Ông chỉ kịp hỏi: “Pháo có việc gì không anh em?” rồi trút hơi thở cuối cùng. Sự hy sinh ấy đã khiến đồng đội vô cùng xúc động và trở thành nguồn động viên to lớn cho toàn đơn vị tiếp tục chiến đấu.

Khẩu pháo mà Tô Vĩnh Diện đã cứu sau đó tiếp tục tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, bắn rơi nhiều máy bay địch và góp phần quan trọng vào thắng lợi lịch sử ngày 7 tháng 5 năm 1954. Về sau, khẩu pháo được công nhận là Bảo vật quốc gia và hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Quân chủng Phòng không – Không quân như một minh chứng sống động về tinh thần chiến đấu của quân đội ta.

Để ghi nhận công lao đặc biệt xuất sắc của ông, năm 1955 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truy tặng Tô Vĩnh Diện Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Chiến công hạng Nhất và đến năm 1956 truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi của Tô Vĩnh Diện ngày nay được đặt cho nhiều con đường, trường học trên khắp cả nước. Tại Nghĩa trang liệt sĩ A1 ở Điện Biên, phần mộ của ông được đặt cạnh những anh hùng tiêu biểu khác của Chiến dịch Điện Biên Phủ như Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn và Trần Can.

Tấm gương của Tô Vĩnh Diện cho thấy sức mạnh của lòng yêu nước và tinh thần đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên tính mạng cá nhân. Sự hy sinh của ông không chỉ cứu một khẩu pháo mà còn góp phần bảo vệ sức mạnh chiến đấu của quân đội ta trong thời khắc quyết định của lịch sử.

Là đoàn viên, thanh niên hôm nay, chúng ta cần học tập ở Anh hùng Tô Vĩnh Diện tinh thần trách nhiệm, ý chí vượt khó và sự sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng, cho đất nước. Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, tinh thần dám nghĩ, dám làm và dám hy sinh vì mục tiêu chung vẫn luôn là giá trị quý báu cần được gìn giữ và phát huy.

Xin thành kính tưởng nhớ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện – người chiến sĩ đã lấy thân mình bảo vệ khẩu pháo, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.