TÔ VĨNH DIỆN - QUYẾT TỬ CHO PHÁO VẸN TOÀN

Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954) giữ vai trò là trận quyết chiến mang tính bước ngoặt quyết định, đập tan hoàn toàn ý chí xâm lược của thực dân Pháp. Trong thắng lợi vĩ đại ấy, lực lượng pháo cao xạ đóng vai trò là "chiếc chìa khóa" bẻ gãy thế mạnh độc quyền trên không của quân Pháp. Nhưng loại pháo này mang những đặc thù vô cùng gian khổ và hiểm nguy. Đó là ranh giới sinh tử từng giây, chỉ cần một phút bất cẩn, đứt dây tời hoặc trượt chân ở những khúc cua vực sâu, khẩu pháo nặng hàng tấn có thể rơi xuống vực hoặc đè nát người bất cứ lúc nào. Và chính trong những khoảnh khắc nghẹt thở nơi tuyến đầu ấy, tấm gương hy sinh quên mình của Tô Vĩnh Diện với hành động 'lấy thân mình chèn pháo' đã trở thành biểu tượng ngời sáng của anh hùng cách mạng.

Tô Vĩnh Diện, sinh năm 1924, quê ở xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Năm 1946, anh tham gia dân quân ở địa phương, đến năm 1949, Tô Vĩnh Diện xung phong vào bộ đội. Những ngày trong quân ngũ, Tô Vĩnh Diện luôn luôn gương mẫu đi đầu trong học tập và công tác.

Tháng 5-1953, quân đội ta thành lập các đơn vị pháo cao xạ và Tô Vĩnh Diện được điều làm Tiểu đội trưởng một đơn vị pháo cao xạ... Đông Xuân 1953 – 1954, tin tức chiến sự từ khắp nơi dội về làm cho các chiến sĩ pháo cao xạ vô cùng sốt ruột. Sau bao nhiêu tháng trời học tập, họ chờ được ra trận đọ sức với không quân địch. Những ngày chờ đợi diễn ra căng thẳng, giữa lúc ấy, Tô Vĩnh Diện lại bị ốm nặng, phải nằm điều trị ở quân y viện. Khi anh ra viện trở về, đơn vị đang gấp rút chuẩn bị lên đường tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, thổi bùng lên ngọn lửa khát khao chiến đấu đang sục sôi trong những người lính trẻ.

Suốt quãng thời gian cống hiến vì lý tưởng, nghĩa cử cao đẹp, giữa đêm tối mịt mùng thực hiện nhiệm vụ, khi khẩu pháo nặng hàng tấn đang ì ạch đổ xuống Dốc Ba Tời – con dốc ba bậc dựng đứng với vực sâu thăm thẳm bên đường, kèm theo những tiếng nổ đinh tai nhức óc của hàng chục khẩu pháo địch rót về dữ dội. Mặc cho đất đá bắn tung tóe, khói đạn phả vào mặt nóng hầm hập, các chiến sĩ vẫn hô vang khẩu hiệu "Bám chắc, quyết tâm bảo vệ pháo! Còn người còn pháo!". Tô Vĩnh Diện nghiến răng ghì chặt tay lái, mắt mở trừng trừng theo mảnh khăn trắng dẫn đường. Bỗng “xoảng” – một mảnh pháo giặc chém đứt đôi sợi dây tời chính, khiến mọi người mất đà ngã sấp ngã ngửa, ba sợi dây rừng còn lại hoàn toàn bất lực trước khối thép khổng lồ. Khẩu pháo phăng phăng lao xuống dốc với tốc độ chóng mặt, biến thành một "con ngựa bất kham" lao thẳng xuống vực sâu đen ngòm. Giữa lằn ranh sinh tử mỏng manh ấy, không một chút do dự, Tô Vĩnh Diện dồn hết sinh lực cuối cùng, buông tay lái, đạp mạnh hai chân và lao thẳng cả thân mình vào trước vành bánh pháo. Khẩu pháo chồm lên cuốn anh vào gầm đế kích, đè xuống chiếc mũ sắt và khựng lại đứng sững, cứu vạn phần hiểm nguy cho trận địa nhưng cũng cướp đi sinh mạng của người tiểu đội trưởng dũng cảm, khắc lên hình tượng người chiến sĩ cao đẹp, vì dân vì nước không ngại hiểm nguy, một lòng vì độc lập dân tộc!

Ngày 7-5-1956, đồng chí Tô Vĩnh Diện được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Hiện nay, hài cốt của đồng chí được Đảng và Nhà nước quy tập và an táng tại nghĩa trang Đồi A1, thành phố Điện Biên Phủ.