TÔ VĨNH DIỆN – TẤM THÂN CHÈN PHÁO BÊN BỜ VỰC THẲM

Rạng sáng ngày 1 tháng 2 năm 1954, dốc Chuối nằm sâu trong thung lũng Mường Phăng chìm trong bóng đêm đặc quánh và những cơn mưa rừng rả rích. Con dốc dựng đứng, trơn như đổ mỡ, một bên là vách núi sừng sững, một bên là vực sâu hun hút thăm thẳm.

Tại đây, cuộc kéo pháo bằng sức người vĩ đại chuẩn bị cho chiến dịch Điện Biên Phủ đang bước vào giai đoạn cam go nhất.

Khẩu pháo cao xạ 37 ly nặng gần hai tấn rưỡi lừng lững như một khối thép khổng lồ. Hàng chục chiến sĩ mình trần, ướt sũng mồ hôi và bùn đất, đôi chân bấu chặt xuống mặt đường lầy lội. Dây tời căng ra như dây đàn, từng tiếng hô vang dội giữa rừng già:

— Hai, ba... Dô ta nào! Hai, ba... Dô ta nào!

Tiểu đội trưởng Tô Vĩnh Diện, người thanh niên quê Nông Cống, Thanh Hóa, đi ở vị trí then chốt: tay nắm chặt cần lái pháo, mắt chăm chú điều chỉnh từng góc bánh xe nhích từng tấc một qua đoạn cua hiểm trở. Chàng trai 30 tuổi với gương mặt cương nghị, từng trải qua bao khó khăn để dẫn dắt đơn vị vượt đèo lội suối, luôn nhận về mình phần việc nặng nhọc và nguy hiểm nhất.

Đúng lúc khẩu pháo vừa leo lên đến đoạn dốc ngoặt hẹp, một tiếng "phựt" khô khốc vang lên xé toạc màn đêm.

Dây tời chính bị đứt!

Mất lực giữ, khối thép nặng hơn hai tấn chao đảo rồi bắt đầu trượt ngược xuống dốc với tốc độ kinh hoàng. Trọng lực kéo khẩu pháo lao ầm ầm về phía mép vực.

— Pháo trôi! Chèn pháo mau! — Tiếng hô hoán thất thanh vang lên giữa tiếng gầm rú của đất đá.

Chiến sĩ Nguyễn Văn Chi lập tức lao vào dùng khúc gỗ chèn bánh, nhưng lực trượt quá mạnh hất văng khúc gỗ sang một bên. Khẩu pháo chồm lên dữ dội, bánh xe trượt sát mép vực chỉ còn cách vài gang tay. Dưới vực sâu là vực đá lởm chởm, nếu khẩu pháo rơi xuống, bao công sức của hàng trăm con người sẽ tan biến, hỏa lực của chiến dịch mở màn sẽ bị khoét một lỗ hổng không thể bù đắp.

Trong tích tắc ngắn ngủi ấy, không một chút do dự, Tô Vĩnh Diện buông cần lái, lao mình chắn ngang phía trước bánh pháo.

Anh lấy trọn thân hình bằng xương bằng thịt của mình chèn vào giữa bánh xe và vách vực.

Một tiếng "khực" nặng nề vang lên. Bánh thép khổng lồ chồm lên thân thể người tiểu đội trưởng rồi khựng lại, khẩu pháo dừng hẳn bên bờ vực thẳm.

Đồng đội bàng hoàng lao tới, người dùng chèn sắt giữ chặt bánh pháo, người vội vã nâng cần pháo đưa người chỉ huy ra ngoài. Tô Vĩnh Diện nằm lịm đi trên nền đất đá nhuốm máu, vết thương dập nát lồng ngực khiến hơi thở anh đứt quãng.

Khi các chiến sĩ nghẹn ngào gọi tên anh trong nước mắt, đôi mắt Tô Vĩnh Diện khẽ mở ra. Anh nhìn quanh những người đồng đội thân yêu, mấp máy đôi môi thì thầm lời trăn trối cuối cùng:

— Pháo... pháo có việc gì không các đồng chí?

Nghe đồng đội đáp trong tiếng nấc: "Pháo vẫn an toàn rồi anh Diện ơi!", khóe môi người lính trẻ nở nụ cười thanh thản rồi nhắm nghiền mắt đi vào cõi bất tử.

Tô Vĩnh Diện ngã xuống khi tiếng súng mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ còn chưa vang lên, nhưng hành động lấy thân mình chèn pháo đã cứu lấy vũ khí vô giá của mặt trận, thắp sáng ý chí quyết chiến quyết thắng cho toàn quân xông lên làm nên trang sử vàng chấn động địa cầu.