Tô Vĩnh Diện - Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo

Sau 70 năm kể từ ngày Anh hùng Tô Vĩnh Diện gửi máu xương mình trên mảnh đất Điện Biên, chúng tôi thêm một lần nữa trở về xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn để nghe lại những câu chuyện, gặp gỡ những người thân của anh. Gọi là “anh” có thể không còn hợp lý nữa, nhưng đại từ này chỉ nhằm thể hiện sự tin yêu về tinh thần tuổi trẻ, dám quên tuổi thanh xuân và sẵn sàng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

...Ngược dòng thời gian, đó là năm 1946, Tô Vĩnh Diện tham gia dân quân địa phương, đến tháng 7/1949 anh xung phong nhập ngũ. Tháng 5/1953, quân đội ta thành lập các đơn vị cao xạ chuẩn bị cho đánh lớn, Tô Vĩnh Diện được điều về làm Tiểu đội trưởng đơn vị pháo cao xạ 37 ly thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367.

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, theo lệnh của Bộ chỉ huy chiến dịch, bộ đội ta đã kéo pháo vào trận địa bằng tay để chuẩn bị tiêu diệt tập đoàn cứ điểm theo phương châm “Đánh nhanh thắng nhanh”. Căn cứ vào tình hình lúc bấy giờ, Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp thay đổi phương châm “Đánh chắc, tiến chắc”, bộ đội ta lại kéo pháo ra.

Việc kéo pháo vào rất gian nan và vất vả, hoàn toàn dùng bằng sức người, có đoạn phải vượt qua những dãy núi cao như núi Pu Pha Sông cao 1.150m, với độ nghiêng từ 60 đến 70 độ. Vì đường kéo pháo nằm trong tầm bắn của địch, liên tiếp có những trận mưa bom bão đạn nên việc kéo pháo của ta chỉ thực hiện vào ban đêm. Và kéo pháo ra lại càng gay go ác liệt và gian khổ hơn. Qua 5 đêm kéo pháo ra đến dốc Chuối - một con dốc cao, đường hẹp và cong rất nguy hiểm. Tô Vĩnh Diện và đồng chí Ty đã xung phong lái pháo. Nửa chừng, dây tời bị đứt, pháo lao xuống dốc, anh vẫn bình tĩnh giữ càng, lái cho pháo xuống thẳng đường. Một trong bốn dây kéo lại bị đứt, pháo càng lao nhanh, đồng chí Ty bị hất xuống suối. Trước hoàn cảnh hiểm nghèo đó, Tô Vĩnh Diện hô anh em “Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo” và đồng chí buông tay lái xông lên trước, lấy thân mình chèn bánh xe pháo. Pháo bị vướng, nghiêng dựa vào sườn núi, nhờ đó đơn vị kịp ghìm giữ pháo dừng lại. “Dù sức cạn nhưng môi anh mấp máy trong hơi thở thì thào đủ để một người em như tôi hiểu “Pháo có còn không?”. Tôi bảo: Anh ơi... anh ơi...! Pháo an toàn rồi. Cận kề cái chết, chàng trai trẻ Tô Vĩnh Diện vẫn chỉ nghĩ đến giữ được pháo (theo lời kể của Ðại tá Trần Quốc Chân, nguyên Trung đội trưởng Trung đội 8, người trực tiếp chỉ huy Khẩu đội Tô Vĩnh Diện).