Tô Vĩnh Diện: Tuổi 24 Ngã Xuống Cho Khẩu Pháo Mãi Bay Cao

"Pháo Có Sao Không Các Đồng Chí?" — Lời Nghẹn Ngào Nơi Vực Thẳm Điện Biên

Mùa đông năm 1953, vùng núi rừng Tây Bắc hun hút gió lùa và sương muối. Trong dòng người cuồn cuộn tiến về lòng chảo Mường Thanh, có một người con của xứ Thanh mang tên Tô Vĩnh Diện. Anh vóc dáng nhỏ nhắn, nụ cười hiền lành và đôi mắt luôn sáng lên nét kiên định của người lính Kháng chiến. Nhận nhiệm vụ làm khẩu đội trưởng khẩu pháo cao xạ 37mm thuộc Trung đoàn 367 – lực lượng pháo cao xạ đầu tiên của QĐND Việt Nam, anh hiểu mình đang mang trên vai niềm tin của cả chiến dịch.

Ngày ấy, để chuẩn bị cho trận đánh quyết định vận mệnh dân tộc, kéo được những khẩu pháo nặng hơn hai tấn qua những con đèo dốc đứng ngút ngàn là một kỳ tích tưởng chừng chỉ có trong huyền thoại. Không có xe cơ giới hạng nặng hỗ trợ, mọi sức mạnh đều dồn lên đôi vai, tấm lưng rớm máu và những bàn chân trần bám chặt vào đá hộc.

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, mưa rừng trút xuống xối xả làm cho những con đường xẻ núi trở nên trơn trượt như mỡ. Tại đoạn đèo Cột Cờ — một dốc núi ngút ngàn với độ dốc hơn 40 độ, một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực thẳm sâu hun hút đen ngòm — khẩu pháo cao xạ của đơn vị anh đang từ từ được tời xuống.

Đột nhiên, tiếng dây cáp tời chịu lực quá tải phát ra những tiếng ken két đáng sợ rồi đứt phụt.

Trong khoảnh khắc kinh hoàng ấy, khẩu pháo nặng hơn hai tấn bắt đầu trôi tự do, gia tốc kéo nó lao dốc ngày càng nhanh. Phía dưới là vực thẳm. Nếu mất pháo, không chỉ xương máu của đồng đội bỏ ra bấy lâu nay tan thành mây khói, mà cả kế hoạch tác chiến của toàn chiến dịch cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Trong tích tắc giữa sống và chết, khi ranh giới giữa bản năng sinh tồn và tinh thần trách nhiệm bị đặt lên cân não, Tô Vĩnh Diện đã không một giây chần chừ. Anh buông tay quay, bứt phá lao về phía trước khẩu pháo đang lao dốc dữ dội. Trong ánh sáng nhờ nhợ của đêm rừng Tây Bắc, đồng đội chỉ kịp thấy bóng dáng nhỏ bé của anh gieo mình vào dưới bánh pháo.

"Rắc!" — Tiếng xương thịt va chạm với khối thép lạnh ngắt chìm đi trong tiếng đá lở. Bánh pháo đè lên thân thể anh, khựng lại vĩnh viễn ngay bên bờ vực thẳm. Khẩu pháo của Tổ quốc được giữ nguyên vẹn.

Khi đồng đội lao đến, dốc sức nâng bánh pháo lên để đưa anh ra, thân thể Tô Vĩnh Diện đã dập nát, hơi thở chỉ còn là những nhịp mong manh. Nhưng trong vòng tay nghẹn ngào của những người đồng chí, người lính trẻ ấy không hề than đau. Anh cố gắng mở mắt, nhìn khẩu pháo vẫn an toàn trên mép vực, rồi dùng chút sức lực cuối cùng thì thầm câu hỏi:

"Pháo có sao không các đồng chí?"

Lời nói ấy vừa dứt, anh trút hơi thở cuối cùng khi tuổi đời mới tròn 24. Anh ngã xuống nhẹ nhàng như một chiếc lá rừng rơi, nhưng sự hy sinh của anh lại nâng đỡ cả một chiến dịch, làm chấn động trái tim của hàng vạn chiến sĩ nơi tuyến đầu.

Tấm gương ngã xuống của Tô Vĩnh Diện đã trở thành ngọn lửa bùng cháy khắp các chiến hào Điện Biên Phủ. Mỗi lần ngẩng đầu nhìn lên bầu trời Mường Thanh thấy pháo cao xạ quật ngã "phượng hoàng sắt" của không quân Pháp, những người lính lại nhớ đến người anh hùng đã lấy thân mình giữ pháo.

Anh đã sống một tuổi trẻ rực rỡ, yêu Tổ quốc bằng một tình yêu không tính toán, và ngã xuống để viết nên chương sử Thời Hoa Lửa kiêu hãnh nhất của dân tộc. Thân xác anh đã hòa vào lòng đất mẹ Tây Bắc, nhưng tên anh — Tô Vĩnh Diện — sẽ còn sống mãi cùng thung lũng Mường Thanh và trong trái tim của muôn đời sau.