Toàn miền Nam rung chuyển khiến Mỹ - ngụy bàng hoàng

Đêm giao thừa Tết Mậu Thân năm 1968, 4 thành phố lớn, 37 thị xã và hơn 100 thị trấn, chi khu quân sự do Mỹ - ngụy chiếm đóng đồng loạt bị tấn công. Toàn miền Nam rung chuyển, tiếng súng, pháo và chớp lửa xuất hiện khắp nơi. Đài Phát thanh Sài Gòn, Bộ Tổng Tham mưu quân đội Sài Gòn và Tòa Đại sứ Mỹ, những nơi được cho là tuyệt mật, bất khả xâm phạm bị đánh phá. Các cơ quan đầu não của Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn rung lên liên hồi. Sự kiện này đã gây chấn động thế giới. Quân viễn chinh Mỹ và quân đội, chính quyền tay sai Sài Gòn hoang mang cực độ. Nhà Trắng, Lầu Năm Góc bàng hoàng, sửng sốt. Chúng ta đã giáng một đòn sét đánh cực mạnh và bất ngờ vào thẳng đô thị. Sự kiện này khiến người Mỹ bừng tỉnh nhận ra rằng, họ không còn giữ được thế thượng phong của một siêu cường nữa.

Đại tướng Phạm Văn Trà, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhận định: Đòn tiến công vào Tết Mậu Thân 1968 là một quyết định lịch sử, mang tính quyết định, mở đường cho cuộc đàm phán hòa bình tại Hội nghị Paris: “Tết Mậu Thân là một mốc rất quan trọng với đất nước ta. Ý nghĩa chiến lược là rất lớn, nó làm thay đổi cục diện chiến tranh. Bác Hồ từng nói, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải quyết giành cho được độc lập, tự do. Trung ương Đảng quyết định là phải có một cuộc tấn công lớn, toàn diện để đánh bại ý chí xâm lược của Mỹ, làm cho nước Mỹ phải rúng động, từ đó mới có Hiệp định Paris về Việt Nam”. 

Sau khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết, Mỹ vẫn tiếp tục ngấm ngầm gia tăng ngân sách viện trợ, đưa thêm nhiều vũ khí, phương tiện chiến tranh vào miền Nam. Mặc dù vậy cũng chẳng thể nào cứu vãn được thế hoang mang, sụp đổ của ngụy quyền Sài Gòn. Những thắng lợi của ta liên tiếp trên chiến trường cuối năm 1973 và nửa đầu năm 1974 đã chứng minh cho thấy, dù đã rất cố gắng đầu tư về mọi mặt, nhưng quân đội ngụy Sài Gòn vẫn không đủ sức đương đầu với Quân giải phóng.

Tháng 10/1974, Bộ Chính trị xác định quyết tâm chiến lược: Phải chuẩn bị thật khẩn trương, tạo điều kiện và cơ sở vật chất đầy đủ nhất để đánh mạnh, đánh nhanh, thắng gọn và thắng triệt để trong 2 năm 1975 - 1976. Đúng lúc đó, quân và dân ta đã giành thắng lợi trong Chiến dịch tiến công Đường 14 - Phước Long. Đây là cơ sở vững chắc để Bộ Chính trị thông qua quyết tâm chiến lược giải phóng miền Nam trong 2 năm 1975 - 1976. Đồng thời dự kiến, nếu thời cơ đến vào đầu hoặc cuối năm 1975 thì lập tức giải phóng miền Nam năm 1975.

Đại tá Phạm Hồng Phong, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Nghệ thuật quân sự phân tích: “Chiến thắng Phước Long đã tạo ra thế và lực cho ta ở chiến trường B2, đẩy nhanh tiến trình hiện thực hóa quyết tâm giải phóng miền Nam của Đảng ta. Chiến thắng Phước Long có giá trị là một trận trinh sát chiến lược. Nó chứng minh bằng thực tiễn sống động, quân ngụy Sài Gòn không còn khả năng giành lại một địa bàn chiến lược xung yếu trên tuyến phòng thủ bắc Sài Gòn. Đồng thời, Chiến thắng Phước Long thăm dò phản ứng của Mỹ và chứng minh quân Mỹ rất khó có khả năng, thậm chí là không thể đưa quân can thiệp trở lại miền Nam khi quân ngụy bị ta đánh lớn, thua nặng hoặc thất bại hoàn toàn”.