Toàn quốc kháng chiến - 60 Ngày đêm quyết tử để Tổ quốc quyết sinh - 19/12/1946

"79 năm trôi qua, những ký ức hào hùng của Ngày toàn quốc kháng chiến (19/12/1946 - 19/12/2025) vẫn vẹn nguyên với bao thế hệ quân và dân Thủ đô. 60 ngày đêm khói lửa với tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” đã trở thành bản hùng ca bất tử, tiếp thêm sức mạnh cho công cuộc xây dựng, phát triển đất nước hôm nay.

Hưởng ứng Lời kêu gọi “Toàn quốc kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, với lòng yêu nước và ý chí quyết tâm bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nền độc lập non trẻ của dân tộc, quân dân Hà Nội đã bước vào cuộc chiến đấu quyết tử với giặc Pháp. Thủ đô Hà Nội trở thành chiến trường chính trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến.

Theo ông Lê Đức Vân (một trong những người tham gia Đoàn Thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu từ những ngày đầu), ngay từ tháng 10/1946, người dân Thủ đô đã được vận động tản cư, chỉ còn thanh niên và những người tình nguyện cùng lực lượng công an, bộ đội, các em thiếu sinh quân ở lại. Việc đào hào giao thông, đục tường thông từ nhà nọ sang nhà kia được làm suốt ngày đêm. Mỗi khu đều có kho đựng vũ khí do trên cấp phát, kho hậu cần và trạm cứu thương. Lớp học ngắn ngày về quân sự, cứu thương, tuyên truyền... được mở cấp tốc ở nhiều khu phố.

Đầu tháng 12/1946, ông Lê Đức Vân được điều về hoạt động tại Ủy ban Kháng chiến Liên khu II phụ trách việc liên lạc, chuyển các mệnh lệnh (đã được mã hóa) của ban chỉ huy gửi các đơn vị chiến đấu. Ông phụ trách tiểu đội khoảng 10 thiếu sinh quân độ tuổi 14-15 làm công tác liên lạc.

Ông Vân nhớ lại: “Ngày đó, các phương tiện liên lạc rất ít, chỉ những đơn vị đặc biệt mới được trang bị điện thoại quay tay. Do vậy, để bảo đảm bí mật quân sự, mật thư được viết dưới dạng các con số rồi giao cho các em liên lạc mang đến cơ quan tác chiến. Những con số được chuyển thành các chữ cái thông qua quy định về ký tự theo số trang, số dòng trên một số quyển sách”.

60 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Hà Nội, giam quân giặc Pháp, lực lượng của ta bí mật đào đắp công sự chiến đấu, đào giao thông hào, tạo vật chướng ngại, hình thành các chiến lũy ở các cửa ô và trên đường phố để ngăn cản cơ giới địch. Tham gia cách mạng năm 1944, cho nên ngay khi toàn quốc kháng chiến, ông Nguyễn Tiến Hà (Đoàn Thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu) xung phong vào Quân đội. Dù đã bước sang tuổi 98, ông vẫn nhớ rõ những khoảnh khắc hào hùng của trận chiến đầu tiên khoác áo người lính là trận chiến quyết tử “Ô Cầu Dền” Bạch Mai thuộc Liên khu II (nay thuộc phường Bạch Mai).

Nhớ về giai đoạn cam go mà tự hào ấy, ông Nguyễn Tiến Hà kể: “Chiến khu Hà Nội chia thành ba liên khu: Liên khu I, II và III, hình thành nên thế trận liên hoàn. Nhiệm vụ của các liên khu là tiêu hao sinh lực địch, kìm chân quân Pháp không cho địch mở rộng mặt trận.

Các lực lượng vũ trang, tự vệ với súng trường, lựu đạn, bom ba càng, mã tấu, dao, kiếm… đã dựng chiến lũy, chướng ngại vật để liên tiếp đẩy lùi các cuộc tấn công của quân địch. Tôi khi đó tham gia vào lực lượng tự vệ Bạch Mai (thuộc Liên khu II)…”.

Tại chiến lũy Ô Cầu Dền, từ ngày 20/12/1946 đến 17/1/1947 diễn ra những trận đánh ác liệt; địch đã mở nhiều cuộc tấn công quy mô lớn xuống Ô Cầu Dền và các khu vực khác của Liên khu II như ngã ba Mai Hắc Đế, ngã ba Thái Phiên, phố Huế, Đại Cồ Việt, Việt Nam học xá … Trong trận đánh ở chợ Hôm, chiến sĩ ta ôm bom ba càng lao vào xe tăng địch.

Tại khu Đông Thành, một tổ súng trường đã bắn rơi tại chỗ một máy bay của Pháp. Quân và dân ta đã chặn đứng, đẩy lùi các cuộc tiến công của địch. Tinh thần quả cảm ấy đã làm quân địch khiếp sợ. Bằng tinh thần quật cường, chiến sĩ Hà Nội với biểu tượng chiến lũy “Ô Cầu Dền” đã kiên cường chiến đấu kìm chân địch suốt 21 ngày (từ ngày 25/12/1946-15/1/1947), góp phần làm thất bại âm mưu “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp và thắng lợi chung trong 60 ngày đêm bảo vệ Thủ đô Hà Nội."