TÓM TẮT TIỂU SỬ VÀ QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG CỦA LIỆT SĨ LÊ TRUNG MỸ

Đồng chí Lê Trung Mỹ

Sinh năm: 1913 – Hy sinh ngày 14/04/1949

Nguyên quán: Làng Cẩm Toại, xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.

Đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1939.

Chức vụ: Trưởng ban hành chính kháng chiến tỉnh Hàm Thuận Bắc.

Trưởng ban kinh tài tỉnh Đồng Nai Thượng nay thuộc tỉnh Lâm Đồng.

Đồng chí sinh ra và lớn lên trong một gia đình nho giáo nên bản thân đã trở thành một nhà nho rất kỳ tài, chế độ phát xít Nhật và bọn thực dân Pháp đã trọng dụng, nhưng nhìn thấy cảnh bọn chúng đàn áp dân lành quá khắt khe, bọn chúng bóc lọt nhân dân đến tận xương tủy, được sự diu dắt của Việt Minh do Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo soi đường, bản thân giác ngộ cách mạng. Đã đứng lên kêu gọi quần chúng chống lại phát xít và thực dân như: Đón cây ngăn đường cản trở giao thông không cho xe chở hàng lương thực và quân lính đến tiếp tế, trong khi bọn chúng bị du kích ta phục kích. Không cho nhân dân ta nộp thuế cho bọn chúng như: đậu phụng, lúa… mà còn lén lút (bí mật) chế tạo máy ép dầu phụng bằng cây gỗ mù u, kêu gọi nhân dân mang đậu đến ép dầu vào đêm tối mà nhờ ánh sáng trăng rằm. Sáng ra thì bọn chúng đến mà không thấy đậu phụng trái đâu cả. bọn chúng lùng sụp mãi mà quay về với nét mặt vô cùng tức giận.

Qua một thời gian khá lâu mới bị lộ nên cấp trên đã điều đồng chí về giao nhiệm vụ khác tại Miền Nam là tỉnh Đồng Nai Thượng nay thuộc tỉnh Lâm Đồng. Trước khi nhận lệnh các anh ở địa phương chưa biết nên đã bàn bạc và giao nhiệm vụ là đồng chí phải nhận chức Bí thư đầu tiên tại xã. (Đó là theo lời của Bác: Đào Thưởng, Ngô Khiết, Lâm Quang Pháp) kể lại. Như vậy mãi đến năm 1942 xã ta mới bầu được bí thư đầu tiên tại Bến Suối đó là đồng chí Lê Kỉnh làm Bí thư. Như vậy đã nhận được mật lệnh của lảnh đạo nên phải xa các anh em vào Nam hoạt động cùng với các anh: Trần Ngọc Trác và Đinh Xuân Sĩ ở tỉnh Thuận Hải và hoạt động tại đây khá lâu, sau đó mất liên lạc với địa phương.

Sau ngày giải phóng nghe đồng đội kể lại vào buổi sáng tổ chức đang họp mật tại nhà dân để bàn bạc công việc kháng chiến, đã có sự canh phòng của tổ bảo vệ nhưng bị địch phát hiện bao vay hai mặt, bảo vệ phát hiện vào báo thì quá muộn, ba đồng chí chạy ra chiến đấu và đã hy sinh vào lúc 9h ngày 14/4/1949 gồm các đ/c: Phan Xuân Quang ở thôn Phú Sơn làng Hòa Khương, Lê Trung Mỹ làng Cẩm Toại và một cô hộ lý không rỏ tên, được nhân dân chôn cất cẩn thận. Mãi đến năm 1959 vợ đồng chí Phan Xuân Quang mới xây bia mộ tại huyện Hàm Thuận Bắc tỉnh Thượng Hải. Sau ngày đất nước được hoàn toàn thống nhất gia đình mới có điều kiện tìm hài cốt về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Hòa Phong.

Gia đình liệt sĩ lê Trung Mỹ gồm có: 1 vợ và 2 con. Con đầu là Lê Trung Mẫu, sinh năm 1937. Sau khi hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết vào năm 1954 đất nước tạm chia đôi anh đã được Đảng và nhà nước cho ra Hà Nội bằng đường biển tại tỉnh Quy Nhơn, được vào học tại trường học sinh Miền Nam do thầy Lê Phú Lộc làm hiệu trưởng, đã đậu đại học và đi nghiên cứu sinh và học tập tại nước Đức, trước khi nghĩ hưu tại Quảng Ngãi với quân hàm Đại tá, Trưởng phòng PA23. Con thứ là Lê Trung Xí ở lại với mẹ cũng đã tham gia cách mạng nhiều lần bị địch bắt tù dầy. Sau ngày giải phóng tham gia công tác tại HTX, UBND xã.

Quá trình xác định liệt sĩ gia đình đã nhờ các Bác: Đinh Tiếp, Đinh Thống ở La Châu, xã Hòa Khương giới thiệu bác Trần Ngọc Trác là Chủ tịch tỉnh Thuận Hải xác nhận và chuyển lên tỉnh ủy Lâm Đồng ra quyết định truy tặng liệt sĩ cho đồng chí Lê Trung Mỹ được hưởng chế độ, chính sách của Đảng và nhà nước. Năm 1986 gia đình mới đưa hài cốt về an nghĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Hòa Phong. Quá trình công tác và chiến đấu của liệt sĩ Lê Trung Mỹ được Đảng và nhà nước tặng Huân chương kháng chiến chống Pháp hạng III, truy tặng cán bộ lão thành Cách mạng.

Gia đình cung cấp tư liệu