TÔN MINH LAI – “CON CHÓ TRONG THÙNG XÍCH LÔ”
Trong những ngày Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, người giao liên tình báo Tôn Minh Lai phải đưa tài liệu qua các chốt kiểm soát ở Sài Gòn. Một lần, chính một con chó trong thùng xích lô đã giúp ông vượt qua sự kiểm tra của quân cảnh.
Tôn Minh Lai tên thật là Võ Ngọc Minh, mật danh M.40. Sau năm 1954, ông ở lại miền Nam làm công tác giao liên tình báo. Để có vỏ bọc hợp pháp, ông chọn nghề đạp xích lô và gắn bó với chiếc xe suốt nhiều năm. Chiếc xích lô vừa giúp ông đi lại trong thành phố, vừa là nơi cất giấu tài liệu, phim ảnh và đưa đón cán bộ.
Một tình huống đặc biệt xảy ra vào những ngày Tết Mậu Thân 1968. Khi đang mang tài liệu trở về, ông bị kẹt gần nhà hàng Lê Lai do quân cảnh phong tỏa và kiểm soát đường phố.
Theo tư liệu Bảo tàng Tổng cục II được Báo Quân đội nhân dân đăng lại, năm tên quân cảnh đến kiểm tra chiếc xích lô nhưng không mở nắp thùng. Tôn Minh Lai bình tĩnh tiếp cận và khi bị hỏi xe chở gì, ông trả lời rằng chỉ có “con chó con”. Khi bị yêu cầu mở thùng, bên trong thực sự có một con chó đang sủa. Quân cảnh bỏ đi và ông tiếp tục chuyến liên lạc.
Đó chỉ là một trong nhiều chuyến liên lạc của ông. Chiếc xích lô sau này trở thành hiện vật được lưu giữ tại Bảo tàng Tổng cục II.
