TÔN THẤT DOÃN (1858–1918) Vị quan triều Nguyễn âm thầm phụng sự dân tộc

Tôn Thất Doãn sinh năm 1858, học xong Quốc Tử Giám, từng giữ nhiều chức vụ như Thông phán, Tri phủ, Tri huyện. Tuy ở trong bộ máy triều đình, ông bí mật tham gia phong trào Đông Du và Duy Tân, trở thành người lãnh đạo phong trào ở Nam Trung Kỳ.

Ông là người lập và giữ danh sách hội viên Đông Du – Duy Tân, phân phối tài liệu cách mạng như Hải ngoại huyết thư, Lưu cầu huyết lệ, Thiên hạ đại thế luận. Ông cùng các chí sĩ lập trường Dục Thanh và Công ty Liên Thành tại Phan Thiết.

Khi làm tri huyện, tri phủ, ông bảo vệ dân nghèo, ủng hộ nông dân chống cường hào, nên bị thực dân Pháp theo dõi, tìm cách bãi chức. Sau khởi nghĩa Huế năm 1916 thất bại, các đồng chí bị xử tử, vua Duy Tân bị đày, Tôn Thất Doãn suy sụp tinh thần và lâm bệnh.

Ông mất ngày 1/2/1918, để lại hình ảnh một vị quan yêu nước, lấy dân làm gốc, tận tụy đến cuối đời.