Tôn Thất Thuyết (1839–1913) là một quan đại thần triều Nguyễn và là một trong những lãnh đạo chủ chốt của phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX.

Tôn Thất Thuyết (1839–1913) là một quan đại thần triều Nguyễn và là một trong những lãnh đạo chủ chốt của phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX.

Ông sinh năm 1839, là người thuộc dòng dõi hoàng tộc nhà Nguyễn. Trong thời gian làm quan, Tôn Thất Thuyết chủ trương kiên quyết chống Pháp, không chấp nhận việc đất nước hoàn toàn phụ thuộc vào thực dân Pháp.

Sau khi vua Tự Đức qua đời năm 1883, tình hình triều đình nhà Nguyễn trở nên phức tạp. Tôn Thất Thuyết trở thành một trong những người có ảnh hưởng lớn trong triều đình và tích cực củng cố lực lượng quân sự để chống Pháp.

Năm 1885, ông cùng phe chủ chiến tổ chức cuộc phản công quân Pháp tại Kinh thành Huế. Cuộc tấn công không thành công, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi rời khỏi kinh thành và đưa vua ra vùng Tân Sở.

Tại đây, ông thay mặt vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi văn thân và nhân dân cả nước đứng lên chống thực dân Pháp. Chiếu Cần Vương đã góp phần làm bùng nổ phong trào đấu tranh rộng lớn ở nhiều địa phương, với những lãnh tụ tiêu biểu như Phan Đình Phùng, Nguyễn Thiện Thuật và Hoàng Hoa Thám.

Sau một thời gian hoạt động, Tôn Thất Thuyết sang Trung Quốc để tìm kiếm sự giúp đỡ cho cuộc kháng chiến. Ông sống những năm cuối đời ở Trung Quốc và qua đời năm 1913.

Tôn Thất Thuyết được lịch sử ghi nhớ là một nhân vật tiêu biểu của phái chủ chiến, có vai trò quan trọng trong việc khởi xướng và thúc đẩy phong trào Cần Vương. Hình ảnh ông thể hiện tinh thần kiên quyết chống ngoại xâm và ý chí bảo vệ nền độc lập của dân tộc.