Tôn Thất Thuyết
Tôn Thất Thuyết (1839–1913) là một đại thần, tướng lĩnh triều Nguyễn và là lãnh tụ tiêu biểu của phái chủ chiến chống thực dân Pháp vào cuối thế kỷ XIX.
Ông sinh ngày 12 tháng 5 năm 1839 tại Huế, xuất thân trong một gia đình quý tộc triều Nguyễn. Tôn Thất Thuyết từng giữ chức Thượng thư Bộ Binh và là một trong những Phụ chính đại thần của vua Hàm Nghi.
Năm 1885, nhận thấy thực dân Pháp ngày càng khống chế triều đình Huế, Tôn Thất Thuyết quyết định tổ chức cuộc tấn công quân Pháp tại Kinh thành Huế vào đêm 4 rạng sáng 5 tháng 7 năm 1885. Cuộc tấn công thất bại, ông đưa vua Hàm Nghi rời khỏi kinh thành và ra Tân Sở, Quảng Trị.
Tại Tân Sở, vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi nhân dân đứng lên giúp vua chống Pháp. Từ đó, phong trào Cần Vương phát triển mạnh mẽ ở nhiều nơi trong cả nước. Sau này, Tôn Thất Thuyết sang Trung Quốc và tiếp tục tìm cách hỗ trợ phong trào chống Pháp.
Tôn Thất Thuyết mất ngày 22 tháng 9 năm 1913 tại Trung Quốc. Ông được lịch sử ghi nhận là một nhân vật tiêu biểu của phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX, đặc biệt với vai trò lãnh đạo phái chủ chiến và góp phần khởi đầu phong trào Cần Vương.
