Tôn Thất Thuyết
NGƯỜI PHÁT ĐỘNG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG
Tôn Thất Thuyết (1839–1913) là một đại thần triều Nguyễn, đồng thời là nhân vật giữ vai trò quan trọng trong phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX.
Ông xuất thân trong hoàng tộc nhà Nguyễn, từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình Huế. Trong bối cảnh thực dân Pháp từng bước áp đặt quyền thống trị lên Việt Nam, Tôn Thất Thuyết là một trong những người kiên quyết chủ trương chống Pháp.
Sau khi Hiệp ước Patenôtre được ký kết năm 1884, ông cùng phe chủ chiến trong triều đình tích cực chuẩn bị lực lượng, xây dựng căn cứ và tìm cách khôi phục chủ quyền quốc gia.
Đêm 4 rạng sáng 5/7/1885, Tôn Thất Thuyết chỉ huy cuộc tiến công vào các vị trí quân Pháp tại kinh thành Huế. Do tương quan lực lượng bất lợi, cuộc tiến công không thành công.
Sau đó, ông đưa vua Hàm Nghi rời kinh thành, lên căn cứ Tân Sở thuộc Quảng Trị. Tại đây, nhân danh nhà vua, ông phát động phong trào Cần Vương, kêu gọi sĩ phu và nhân dân đứng lên chống thực dân Pháp.
Phong trào nhanh chóng lan rộng, hình thành nhiều cuộc khởi nghĩa lớn như Ba Đình, Bãi Sậy và Hương Khê.
Về sau, Tôn Thất Thuyết sang Trung Quốc tìm kiếm sự giúp đỡ cho phong trào kháng chiến. Ông qua đời năm 1913.
Tôn Thất Thuyết được lịch sử ghi nhận là một nhà yêu nước có tinh thần chống Pháp kiên quyết, người góp phần mở đầu phong trào Cần Vương – một trong những phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc lớn nhất cuối thế kỷ XIX.
