Tôn Thất Thuyết - người có công với cách mạng trước năm 1945

Tôn Thất ThuyếtTôn Thất Thuyết (1839–1913) là đại thần nhà Nguyễn và một trong những lãnh tụ tiêu biểu của phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX. Ông giữ chức Phụ chính đại thần, đồng thời là người trực tiếp phát động cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc sau khi triều đình Huế bị tấn công năm 1885.Sự nghiệp và vai trò lịch sửSinh tại Huế, Tôn Thất Thuyết xuất thân trong dòng tộc hoàng gia Nguyễn Phúc. Ông từng giữ chức Thượng thư Bộ Binh, rồi trở thành Phụ chính đại thần dưới triều vua Tự Đức. Sau khi vua Tự Đức qua đời, ông là một trong hai phụ chính nhiếp chính cho vua Hàm Nghi.Đêm 4 tháng 7 năm 1885, ông tổ chức tấn công quân Pháp tại kinh thành Huế nhưng thất bại. Ông hộ giá vua Hàm Nghi rút về Quảng Trị và phát hịch Cần Vương, kêu gọi toàn dân đứng lên “phò vua, cứu nước”. Phong trào nhanh chóng lan rộng khắp Trung và Bắc Kỳ, trở thành một trong những phong trào kháng chiến quy mô lớn nhất thời cận đại.Lưu vong và qua đờiSau khi vua Hàm Nghi bị bắt năm 1888, Tôn Thất Thuyết sang Trung Quốc tìm sự viện trợ nhưng không thành. Ông sống lưu vong tại Long Châu (tỉnh Quảng Tây) và mất tại đây năm 1913, khép lại một đời tận trung vì nước.Di sản và ý nghĩaTôn Thất Thuyết được xem là biểu tượng của tinh thần trung quân ái quốc cuối thế kỷ XIX. Ông cùng phong trào Cần Vương đã truyền cảm hứng cho các thế hệ yêu nước sau này, đặt nền tảng tinh thần cho các phong trào chống Pháp đầu thế kỷ XX. Trong sử Việt Nam, ông là hình ảnh tiêu biểu của người trí thức - võ quan trung liệt, dám hành động vì độc lập dân tộc.