Tôn Thất Thuyết và ngọn lửa Cần Vương sục sôi khí phách

Tôn Thất Thuyết (1835 - 1913), tên thật là Tôn Thất Lệ, tước hiệu Thuyết Nghiêm công, là một đại thần chủ chiến kiên quyết, nhà quân sự và là nhà lãnh đạo phong trào Cần Vương chống Pháp tiêu biểu nhất vào cuối thế kỷ XIX.

Xuất thân trong một gia đình hoàng tộc tôn thất có truyền thống võ nghiệp tại kinh thành Huế, Tôn Thất Thuyết nhanh chóng thăng tiến qua các chức vụ quan trọng trong triều đình nhờ tài năng quyết đoán và tính cách cương trực. Trước dã tâm xâm lược nước ta của thực dân Pháp, ông cùng với Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường kiên quyết giữ vững lập trường chủ chiến, tích cực phế lập các vị vua không thần phục giặc để đưa vua Hàm Nghi – một vị vua trẻ tuổi yêu nước – lên ngôi, đồng thời ngầm xây dựng lực lượng, đúc súng đạn chuẩn bị chiến đấu.

Đêm mùng 4 rạng sáng ngày 5 tháng 7 năm 1885, Tôn Thất Thuyết dũng cảm bất ngờ hạ lệnh cho quân ta chủ động tấn công đồn Mang Ca và tòa Khâm sứ Pháp tại Huế nhằm giành lại quyền kiểm soát. Dù trận đánh không thành công do vũ khí chênh lệch và sự bất ngờ bị phản công, ông vẫn nhanh chóng đưa vua Hàm Nghi rút lên căn cứ chiến lược Tân Sở (Quảng Trị), sau đó ban hành dụ Cần Vương kêu gọi toàn thể văn thân, sĩ phu và nhân dân cả nước đứng lên kháng chiến cứu nước.

Khi phong trào gặp nhiều khó khăn, ông sang Trung Quốc tìm kiếm sự viện trợ nhưng không thành và lưu lạc tha hương cho đến cuối đời. Cuộc đời của Tôn Thất Thuyết là biểu tượng cho khí phách hiên ngang, tinh thần kháng chiến đến cùng, không bao giờ khuất phục trước kẻ thù xâm lược của triều đình phong kiến yêu nước.