Tôn Thất Tùng – Ngọn đèn lớn của nền y học Việt Nam

Trong hành trình phát triển của dân tộc Việt Nam, có những con người đã dùng trí tuệ và tài năng của mình để viết nên những trang sử vẻ vang không bằng súng đạn, mà bằng lao động khoa học và lòng tận tụy với con người. Tôn Thất Tùng là một trong những nhân vật tiêu biểu như thế. Ông không chỉ là bác sĩ phẫu thuật nổi tiếng của Việt Nam mà còn là nhà khoa học có tầm ảnh hưởng quốc tế, người đã đặt nền móng cho nền ngoại khoa hiện đại của nước ta.

Cuộc đời của Tôn Thất Tùng là biểu tượng đẹp của tinh thần vượt khó, của lòng yêu nước và khát vọng đưa trí tuệ Việt Nam vươn ra thế giới. Những cống hiến của ông không chỉ cứu sống hàng nghìn con người mà còn góp phần khẳng định vị thế của nền y học Việt Nam trên trường quốc tế.

Tôn Thất Tùng sinh ngày 10 tháng 5 năm 1912 tại Thanh Hóa trong một gia đình quý tộc triều Nguyễn. Cha ông là Tôn Thất Niêm, từng giữ chức Tổng đốc Thanh Hóa. Tuy sinh ra trong điều kiện khá giả, nhưng tuổi thơ của ông không hoàn toàn bình yên khi cha mất sớm. Sau biến cố ấy, mẹ ông đưa gia đình về Huế sinh sống.

Chính hoàn cảnh ấy đã rèn cho ông nghị lực và tinh thần tự lập ngay từ nhỏ. Từ khi còn là học sinh, ông đã nổi bật bởi sự thông minh và ham học. Sau này, ông ra Hà Nội học tại trường Bưởi – nay là Trường Trung học phổ thông Chu Văn An – rồi tiếp tục theo học tại Trường Y Dược Đông Dương, tiền thân của Trường Đại học Y Hà Nội.

Thời bấy giờ, đất nước còn dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Sinh viên Việt Nam trong các trường đại học thường bị đối xử bất công, đặc biệt trong ngành y. Người bản xứ hầu như không được tham gia các kỳ thi nội trú – nơi đào tạo bác sĩ chuyên môn cao.

Nhưng Tôn Thất Tùng không chấp nhận điều đó. Ông đấu tranh mạnh mẽ để sinh viên Việt Nam được quyền tham gia kỳ thi nội trú. Và bằng tài năng vượt trội của mình, năm 1938, ông trở thành người Việt Nam đầu tiên đỗ xuất sắc kỳ thi này.

Đó là bước ngoặt quan trọng không chỉ với cuộc đời ông mà còn với cả nền y học Việt Nam. Thành công ấy chứng minh rằng trí tuệ Việt Nam hoàn toàn có thể sánh ngang với thế giới nếu có cơ hội phát triển.

Điều đáng quý hơn cả ở Tôn Thất Tùng chính là tinh thần say mê nghiên cứu khoa học. Trong thời gian thực tập tại Bệnh viện Phủ Doãn, ông đặc biệt quan tâm đến cấu trúc gan và các bệnh lý về gan.

Lúc bấy giờ, việc nghiên cứu gan là lĩnh vực vô cùng phức tạp. Trong điều kiện thiếu thốn về thiết bị, ông vẫn kiên trì tự mình phẫu tích hơn hai trăm lá gan tử thi để nghiên cứu hệ thống mạch máu.

Công việc ấy đòi hỏi sự bền bỉ và lòng kiên nhẫn hiếm có. Suốt nhiều năm, ông âm thầm quan sát, ghi chép và vẽ lại từng nhánh mạch máu nhỏ trong gan.

Từ những nghiên cứu công phu ấy, ông hoàn thành luận án “Cách phân chia mạch máu của gan”. Công trình này được Đại học Paris trao Huy chương Bạc và đánh giá rất cao.

Đây không chỉ là niềm tự hào cá nhân mà còn là dấu mốc quan trọng chứng minh năng lực khoa học của người Việt Nam trước quốc tế.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Tôn Thất Tùng tham gia cách mạng và được giao nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho Hồ Chí Minh.

Trong những năm kháng chiến gian khổ, ông vừa chữa bệnh, vừa đào tạo bác sĩ và tiếp tục nghiên cứu khoa học. Điều kiện thiếu thốn, chiến tranh ác liệt không làm ông nản lòng. Trái lại, ông càng quyết tâm xây dựng nền y học hiện đại cho đất nước.

Ông hiểu rằng muốn đất nước phát triển thì phải có đội ngũ bác sĩ giỏi và nền y học tiên tiến để phục vụ nhân dân.

Một trong những thành tựu vĩ đại nhất của Tôn Thất Tùng là “phương pháp mổ gan khô” nổi tiếng thế giới, còn được gọi là “phương pháp Tôn Thất Tùng”.

Trước thời ông, phẫu thuật gan được xem là một trong những lĩnh vực nguy hiểm nhất của ngoại khoa. Gan có rất nhiều mạch máu nên khi mổ bệnh nhân thường mất máu nghiêm trọng và tỷ lệ tử vong rất cao.

Dựa trên những nghiên cứu sâu sắc về cấu trúc gan, ông đã tìm ra kỹ thuật kiểm soát mạch máu hiệu quả trước khi cắt gan. Nhờ vậy, thời gian phẫu thuật được rút ngắn đáng kể, lượng máu mất giảm đi và cơ hội sống của bệnh nhân được nâng cao.

Phương pháp này nhanh chóng gây tiếng vang trong giới y học quốc tế. Tên tuổi của Tôn Thất Tùng được biết đến ở nhiều quốc gia trên thế giới. Đây là niềm tự hào lớn lao của nền y học Việt Nam bởi rất hiếm có kỹ thuật ngoại khoa nào mang tên một bác sĩ Việt Nam được công nhận rộng rãi như vậy.

Không chỉ là nhà khoa học lớn, Tôn Thất Tùng còn là một người thầy mẫu mực. Ông góp phần xây dựng Trường Đại học Y Hà Nội và đào tạo nên nhiều thế hệ bác sĩ tài năng cho đất nước.

Ông luôn nhấn mạnh rằng nghề y trước hết phải có đạo đức. Theo ông, người bác sĩ không chỉ cần chuyên môn giỏi mà còn phải có lòng nhân ái và trách nhiệm với bệnh nhân.

Tấm gương của ông là bài học lớn cho thế hệ trẻ hôm nay. Trong xã hội hiện đại, khi nhiều người dễ bị cuốn theo lợi ích cá nhân, cuộc đời của Tôn Thất Tùng nhắc nhở chúng ta về giá trị của sự cống hiến và lao động nghiêm túc.

Ông đã chứng minh rằng chỉ có tri thức, lòng kiên trì và tinh thần phụng sự con người mới tạo nên những giá trị bền vững.

Ngày nay, tên tuổi Tôn Thất Tùng vẫn được nhân dân kính trọng sâu sắc. Nhiều trường học, bệnh viện và tuyến đường mang tên ông. Giải thưởng Tôn Thất Tùng được thành lập nhằm tôn vinh các thành tựu trong ngành y học.

Đặc biệt, năm 2022, Google đã vinh danh ông bằng biểu tượng Doodle nhân dịp kỷ niệm 110 năm ngày sinh. Điều đó cho thấy những đóng góp của ông không chỉ có ý nghĩa đối với Việt Nam mà còn được cộng đồng quốc tế ghi nhận.

Cuộc đời của Tôn Thất Tùng là hình ảnh đẹp về một trí thức lớn của dân tộc Việt Nam. Ông đã dành cả cuộc đời để nghiên cứu, chữa bệnh và đào tạo nhân tài cho đất nước.

Những cống hiến của ông mãi mãi là niềm tự hào của nền y học Việt Nam và là nguồn cảm hứng cho các thế hệ hôm nay trên con đường học tập, lao động và phụng sự Tổ quốc.