Tôn Thất Tùng – Người thầy tận tâm với sự nghiệp đào tạo những thế hệ thầy thuốc Việt Nam (1912–1982)

Tôn Thất Tùng – Người thầy tận tâm với sự nghiệp

đào tạo những thế hệ thầy thuốc Việt Nam (1912–1982)

Trong lịch sử y học Việt Nam, Giáo sư, Bác sĩ Tôn Thất Tùng (1912–1982) thường được nhắc đến như một nhà phẫu thuật có những đóng góp nổi bật. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu khoa học, một di sản đặc biệt quan trọng của ông chính là sự nghiệp đào tạo con người. Ông không chỉ chữa bệnh, nghiên cứu mà còn dành nhiều tâm huyết xây dựng đội ngũ thầy thuốc kế cận cho nền y học nước nhà.

Tôn Thất Tùng sinh ngày 10 tháng 5 năm 1912 tại Thanh Hóa, lớn lên ở Huế. Năm 1932, ông theo học Trường Y – Dược thuộc Đại học Đông Dương tại Hà Nội. Trong quá trình học tập và làm việc tại Bệnh viện Phủ Doãn, ông sớm bộc lộ tinh thần nghiên cứu và ý thức tự học rất cao.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Tôn Thất Tùng là một trong những trí thức y khoa tích cực tham gia xây dựng nền y tế của nước Việt Nam mới. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu, ông cùng Giáo sư Hồ Đắc Di tham gia di chuyển và xây dựng Trường Đại học Y khoa qua nhiều địa điểm trong chiến khu. Trong điều kiện thiếu thốn, các thầy thuốc vừa giảng dạy, vừa nghiên cứu và phục vụ thương bệnh binh.

Đây là một giai đoạn đặc biệt trong sự nghiệp của Tôn Thất Tùng. Giáo dục y khoa không thể dựa vào những điều kiện đầy đủ như thời bình. Thầy và trò phải học tập trong hoàn cảnh chiến tranh, thiếu thuốc men, thiết bị và cơ sở vật chất. Chính trong hoàn cảnh ấy, tinh thần “vừa học, vừa làm, vừa phục vụ kháng chiến” được phát huy mạnh mẽ.

Tôn Thất Tùng còn tham gia cùng Giáo sư Đặng Văn Ngữ nghiên cứu, sản xuất Penicillin phục vụ thương bệnh binh. Điều đó cho thấy việc đào tạo y khoa khi ấy không tách rời thực tiễn: những kiến thức được học phải nhanh chóng được vận dụng để giải quyết những nhu cầu cấp thiết của đất nước.

Năm 1947, Tôn Thất Tùng được Chính phủ giao giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế. Trong thời gian này, ông tiếp tục tham gia công tác tổ chức ngành y tế và đào tạo cán bộ. Sau hòa bình lập lại, ông trở thành Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt – Đức và Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại của Trường Đại học Y khoa Hà Nội.

Trên cương vị người thầy, ông đặc biệt quan tâm đến việc phát hiện, bồi dưỡng thế hệ trẻ. Ông chủ động tạo điều kiện để những bác sĩ trẻ được học tập, nghiên cứu và trưởng thành. Nhiều học trò của ông sau này trở thành những chuyên gia có đóng góp quan trọng cho ngành ngoại khoa Việt Nam, trong đó có các bác sĩ Đặng Hạnh Đệ, Tôn Thất Bách, Phạm Hoàng Phiệt, Đỗ Kim Sơn, Đỗ Đức Vân.

Đó chính là một trong những giá trị lớn nhất mà Tôn Thất Tùng để lại. Một nhà khoa học có thể để lại công trình, một bác sĩ có thể để lại phương pháp điều trị, nhưng một người thầy còn có thể để lại cả một thế hệ kế tiếp. Những học trò trưởng thành từ sự dìu dắt của ông tiếp tục truyền lại kiến thức cho các thế hệ sau, tạo thành một dòng chảy liên tục của tri thức y khoa Việt Nam.

Tôn Thất Tùng cũng rất coi trọng việc đưa kiến thức y khoa đến tuyến cơ sở. Ông quan tâm đến những vấn đề cấp cứu thường gặp và việc thông báo kinh nghiệm chuyên môn cho các cơ sở tuyến dưới. Từ những năm 1959 trở đi, ông thúc đẩy việc thông tin về các bệnh cấp cứu, tai nạn lao động, tai nạn chiến tranh và tai nạn giao thông để giúp các cơ sở nâng cao khả năng xử trí và phòng tránh.

Ngày 7 tháng 5 năm 1982, Giáo sư Tôn Thất Tùng qua đời tại Hà Nội. Ông để lại 123 công trình khoa học có giá trị, cùng một thế hệ học trò và đồng nghiệp tiếp tục sự nghiệp mà ông đã gây dựng. Nhà nước ghi nhận những đóng góp của ông bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lao động và Huân chương Hồ Chí Minh.

Nếu những công trình khoa học làm nên tên tuổi Tôn Thất Tùng thì những thế hệ học trò chính là một phần di sản sống động của ông. Ông đã chứng minh rằng xây dựng đất nước không chỉ là tạo ra những thành tựu cho hiện tại mà còn phải chuẩn bị con người cho tương lai.

Đối với đoàn viên, thanh niên hôm nay, câu chuyện ấy mang đến một bài học rất thiết thực: hãy học để trưởng thành và hãy chia sẻ những gì mình biết để cùng người khác tiến bộ. Một người giỏi có thể tạo ra thành công cho bản thân; nhưng một người biết dìu dắt, truyền cảm hứng và giúp người khác trưởng thành sẽ tạo ra giá trị lâu dài hơn.

Xin thành kính tri ân Giáo sư, Bác sĩ Tôn Thất Tùng – người thầy thuốc, nhà khoa học và người thầy đã dành trọn tâm huyết để xây dựng nền ngoại khoa, đào tạo những thế hệ thầy thuốc và góp phần đặt nền móng cho sự phát triển của y học Việt Nam.