Tôn Văn Biệp – Người du kích giữ làng

Tôn Văn Biệp sinh năm 1949, là du kích, quê tại ấp Kinh Dài, xã Tây Yên, tỉnh An Giang. Người du kích thường không có một đời sống tách biệt khỏi làng quê. Họ là người dân của chính vùng đất mình bảo vệ. Biệp có thể từng đi qua những con đường quen thuộc nhiều lần đến mức chỉ cần nhìn một góc cây cũng biết mình đang ở đâu. Trong thời chiến, một ngôi làng không chỉ có nhà cửa mà còn có những câu chuyện, những bí mật và những con người cần được bảo vệ. Người du kích hiểu địa phương, hiểu tập quán của dân và biết những thay đổi bất thường trong cuộc sống hàng ngày. Biệp có thể từng rời nhà trong đêm rồi trở về trước khi trời sáng. Người thân có thể không hỏi nhiều, bởi ai cũng hiểu thời cuộc. Chính sự im lặng ấy tạo nên một phần ký ức rất riêng của chiến tranh. Khi nhớ về Kinh Dài, Biệp có lẽ nhớ từng con nước và từng lối nhỏ. Quê hương không chỉ là nơi anh sinh ra mà còn là nơi anh thực hiện trách nhiệm. Câu chuyện về Tôn Văn Biệp vì vậy là câu chuyện về người dân bình thường trở thành người bảo vệ quê hương. Không có thông tin để xác định những nhiệm vụ cụ thể của ông, nhưng vai trò du kích đã đủ để gợi lên hình ảnh những người âm thầm đứng phía sau đời sống làng quê trong thời hoa lửa.