Tổng Bí thư 26 tuổi và Hội nghị Trung ương chuyển hướng chiến lược

Sinh ngày 9 tháng 7 năm 1912 trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng yêu nước tại xã Phù Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, Nguyễn Văn Cừ đã trở thành nhà hoạt động cách mạng chuyên nghiệp từ khi mới 17 tuổi. Tháng 3 năm 1938, khi chưa đầy 26 tuổi, ông được Trung ương Đảng tín nhiệm bầu làm Tổng Bí thư của Đảng, một trọng trách nặng nề đối với một người còn rất trẻ tuổi, đặc biệt trong giai đoạn cách mạng thế giới và trong nước có nhiều diễn biến phức tạp.

Sau cuộc bầu cử Hội đồng Quản hạt ở Nam Kỳ vào tháng 4 năm 1939, nội bộ Đảng và phong trào cách mạng đã xuất hiện những khuynh hướng khác nhau, một số cán bộ, đảng viên dao động, tranh cãi qua các bài viết đăng báo, làm nảy sinh chủ nghĩa bè phái, đe dọa gây chia rẽ trong nội bộ. Với tư cách Tổng Bí thư, ông đứng ra giải quyết vấn đề này, viết cuốn sách "Tự chỉ trích" dưới bút danh Trí Cường, do Nhà sách Dân chúng ấn hành tại Sài Gòn vào tháng 7 năm 1939, chỉ đạo triển khai cuộc đấu tranh vạch trần bọn tờ-rốt-kít, tiến hành tự phê bình và phê bình, củng cố sự đoàn kết trong Đảng.

Tác phẩm này cũng là bước chuẩn bị quan trọng cho Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 6, diễn ra vào tháng 11 năm 1939. Tại hội nghị này, dưới sự chủ trì của ông, Trung ương Đảng đã quyết định chuyển hướng chiến lược và phương pháp cách mạng cho phù hợp với thực tiễn thời cuộc, chỉ rõ mâu thuẫn chủ yếu ở Đông Dương là mâu thuẫn giữa các dân tộc trên bán đảo này với chủ nghĩa đế quốc Pháp và bè lũ tay sai, coi nhiệm vụ tập hợp toàn dân đấu tranh giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, mở đường cho giai đoạn cách mạng tiến tới đấu tranh giành chính quyền.