Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng, tác giả Luận cương chính trị năm 1930
Trần Phú (1904–1931) là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc nhất, người giữ cương vị Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam khi mới 26 tuổi. Ông là người học trò ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là tác giả của bản Luận cương chính trị quan trọng năm 1930.
Trần Phú là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc nhất, người học trò ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam. Dù cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của ông chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn ngủi, nhưng những đóng góp về mặt lý luận và tinh thần bất khuất của ông đã để lại dấu ấn sâu đậm, trở thành ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ cách mạng Việt Nam.
Sinh ra tại Phú Yên nhưng quê gốc ở Hà Tĩnh – vùng đất giàu truyền thống hiếu học và khoa bảng, Trần Phú sớm mang trong mình dòng máu yêu nước nồng nàn. Hành trình cách mạng của ông bắt đầu từ một người thầy giáo yêu nước tại Vinh, rồi dấn thân vào các tổ chức cách mạng tiền thân trước khi sang Trung Quốc gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Tại đây, ông được đào tạo bài bản tại Trường Đại học Phương Đông (Liên Xô), nơi ông tiếp thu tinh hoa của chủ nghĩa Mác-Lênin và chuẩn bị cho một sứ mệnh lịch sử vĩ đại: xây dựng nền tảng lý luận cho Đảng cách mạng tại quê nhà.Đóng góp vĩ đại nhất của Trần Phú đối với cách mạng Việt Nam chính là việc soạn thảo bản "Luận cương Chính trị" năm 1930. Tại Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng vào tháng 10 năm 1930, trên cương vị là Tổng Bí thư đầu tiên, ông đã trình bày bản Luận cương này, xác định rõ con đường của cách mạng Việt Nam. Bản văn kiện đã chỉ ra tính chất của cách mạng Việt Nam là cách mạng tư sản dân quyền, tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa. Dù có những điểm cần bổ sung cho phù hợp với thực tiễn dân tộc sau này, nhưng Luận cương năm 1930 đã khẳng định vai trò lãnh đạo tuyệt đối của giai cấp công nhân và tầm quan trọng của khối liên minh công nông – những yếu tố then chốt đưa cách mạng đi đến thành công.Không chỉ là một nhà lý luận tài năng, Trần Phú còn là hình mẫu của một người cộng sản kiên trung, bất khuất. Tháng 4 năm 1931, giữa lúc phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh đang bị đàn áp đẫm máu, ông bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Biết ông là lãnh đạo cao cấp của Đảng, kẻ thù đã dùng mọi cực hình tàn bạo nhất để tra tấn nhằm khuất phục ý chí của ông. Tuy nhiên, trước đòn roi hiểm độc và sự mua chuộc của kẻ thù, người con của đất Tùng Ảnh vẫn giữ vững khí tiết. Những ngày cuối đời trong nhà thương Chợ Quán, dù sức khỏe kiệt quệ vì bị hành hạ, tinh thần của ông vẫn sáng ngời. Lời nhắn nhủ cuối cùng của ông dành cho các đồng chí trước lúc hy sinh: "Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!" đã trở thành một mệnh lệnh thiêng liêng, một lời thề son sắt của các chiến sĩ cộng sản Việt Nam trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ.Sự hy sinh của Trần Phú ở tuổi 27 – cái tuổi đang tràn đầy nhựa sống và tài năng lý luận – là một mất mát vô cùng lớn lao của Đảng. Thế nhưng, cuộc đời ông đã minh chứng một chân lý: Giá trị của một con người không đo bằng chiều dài của năm tháng, mà đo bằng độ sâu của những đóng góp cho dân tộc. Trần Phú đã sống một cuộc đời trọn vẹn với lý tưởng, biến những kiến thức lý luận khô khan thành sức mạnh vật chất xoay chuyển vận mệnh đất nước. Ông đã truyền lại cho hậu thế không chỉ là những văn kiện chính trị mà là một niềm tin bất diệt vào thắng lợi của chính nghĩa.Ngày nay, khu di tích mộ và tượng đài Trần Phú tại huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh luôn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng. Tên ông được đặt cho những đại lộ sầm uất, những ngôi trường chuyên trọng điểm trên khắp cả nước như một sự tri ân của hậu thế. Nhìn lại lịch sử, chúng ta càng thêm tự hào về vị Tổng Bí thư đầu tiên – người đã đặt nền móng lý luận vững chắc và dùng chính mạng sống của mình để bảo vệ sự tồn vong của Đảng. "Chí khí chiến đấu" của Trần Phú vẫn luôn là bài học quý giá, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về trách nhiệm giữ gìn nền độc lập và xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp.
