Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ (1912 – 1941): Nhà lý luận kiệt xuất ở tuổi đôi mươi

Người con ưu tú của vùng đất văn hiến Từ Sơn (Bắc Ninh), dòng dõi danh nhân Nguyễn Trãi. Giác ngộ cách mạng từ khi còn là học sinh trường Bưởi, ông từng thực hiện "vô sản hóa" tại mỏ than Vàng Danh (Quảng Ninh) và bị đày ra địa ngục Côn Đảo khi mới 18 tuổi. Tháng 3/1938, Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương khi mới tròn 26 tuổi – Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất trong lịch sử Đảng. Ông là tác giả của tác phẩm bất hủ "Tự chỉ trích" (1939) và là người chủ trì Hội nghị Trung ương 6 tại Bà Điểm (Hóc Môn), mở ra bước ngoặt lịch sử đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn tháng 1/1940, dù bị tra tấn dã man, ông vẫn giữ vững khí tiết của người đứng đầu Đảng. Rạng sáng ngày 28/8/1941, tại trường bắn Ngã Ba Giồng (Hóc Môn), trước họng súng quân thù, ông vẫn hiên ngang hô lớn những khẩu hiệu cách mạng, ngã xuống khi mới 29 tuổi đời.