TỔNG BÍ THƯ NGUYỄN VĂN CỪ

Đồng chí Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9 tháng 7 năm 1912 trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước tại làng Phù Khê, xã Phù Khê, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay là phường Phù Khê, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Ngay từ khi còn là một học sinh, ông đã sớm tiếp thu tư tưởng yêu nước và chính thức tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1927 khi mới 15 tuổi. Với trí tuệ xuất chúng và tinh thần quả cảm, ông nhanh chóng trở thành một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc của Đảng Cộng sản Đông Dương giai đoạn trước Cách mạng Tháng Tám 1945 và vinh dự được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng khi chỉ mới 26 tuổi.

Hình ảnh quê hương của cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ. Nguồn: Báo Bắc Ninh

2. Bối cảnh và thời điểm xảy ra sự việc

Sự việc diễn ra vào ngày 18 tháng 1 năm 1940. Giữa lúc phong trào cách mạng Đông Dương đang chịu sự đàn áp, khủng bố trắng vô cùng khốc liệt của thực dân Pháp sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ trong một chuyến công tác chỉ đạo phong trào tại Sài Gòn đã bất ngờ bị mật thám Pháp bắt giữ tại một cơ sở bí mật trên đường Nguyễn Tấn Nghiệm (nay là đường Trần Đình Xu, Quận 1).

3. Diễn biến sự việc và tinh thần kiên trung chống chọi nhục hình

Ngay sau khi sa vào tay giặc, biết ông là người đứng đầu cơ quan đầu não của Đảng, mật thám Pháp lập tức áp giải ông về bốt Catina và áp dụng những đòn tra tấn có tính chất hủy diệt thể xác nhằm ép ông khai ra các lãnh đạo khác cũng như vị trí của các mật khu. Tại đây, kẻ thù đã dùng đến những nhục hình dã man và tàn khốc nhất thời bấy giờ: dùng dòng điện cao thế chích trực tiếp vào mang tai và các vùng nhạy cảm trên cơ thể, giội nước xà phòng pha ớt bột vào mũi rồi giẫm lên bụng cho trào ngược ra ngoài, dùng roi da bò bện kẽm gai quất liên tiếp khiến da thịt ông rách nát, máu nhuộm đỏ phòng thẩm vấn. Khi các trận đòn roi không hiệu quả, thực dân Pháp đày ông ra Nhà tù Côn Đảo, nơi chúng giam ông vào các "hầm đá" buốt lạnh, cùm chân biệt lập và bỏ đói khát dài ngày. Trước sự tàn bạo tột cùng của ngục tù thực dân, đồng chí Nguyễn Văn Cừ không một chút lung lạc ý chí hay bộc lộ sự sợ hãi. Mỗi khi tỉnh lại sau những cơn ngất lịm vì đau đớn, phản ứng duy nhất của ông là sự im lặng sắt đá, tuyệt đối không hé răng nửa lời để bảo vệ an toàn cho cơ quan Trung ương Đảng và phong trào cách mạng non trẻ bên ngoài. Khi bị đưa ra tòa án thực dân, ông vẫn giữ vững phong thái ung dung, hiên ngang vạch trần tội ác xâm lược của thực dân Pháp và khẳng định niềm tin tất thắng của cách mạng Việt Nam.

Tranh minh họa ngày ông Nguyễn Văn Cừ bị đưa ra xử tử. Nguồn: Cổng thông tin Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.

4. Ý nghĩa lịch sử và kết luận

Không thể khuất phục được người chiến sĩ thép, ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp đã hèn nhát xử bắn đồng chí Nguyễn Văn Cừ tại ngã ba Giồng, Hóc Môn, Gia Định khi ông mới 29 tuổi. Sự hy sinh oanh liệt của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ trước Cách mạng Tháng Tám 1945 không chỉ bảo vệ vẹn nguyên mạch máu tổ chức của Đảng mà còn trở thành ngọn đuốc rực sáng tinh thần quả cảm. Tấm gương giữ vững khí tiết trong gông cùm, máu lửa của ông mãi mãi là biểu tượng bất tử, trở thành một tấm gương sáng để bồi đắp lòng yêu nước và lý tưởng sống cao đẹp của các thế hệ trẻ hôm nay.