Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ: Khối óc thiên tài và tác phẩm "Tự chỉ trích" (1912 - 1941)

Trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng chí Nguyễn Văn Cừ (quê ở Từ Sơn, Bắc Ninh) là một hiện tượng đặc biệt: ông được bầu làm Tổng Bí thư khi mới 26 tuổi. Xuất thân từ một gia đình nhà nho nghèo, ông sớm bộc lộ trí tuệ siêu việt và khả năng lý luận sắc bén.

Giai đoạn 1938 - 1940, trên cương vị Tổng Bí thư, Nguyễn Văn Cừ đã chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua giai đoạn vô cùng phức tạp của Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Đóng góp vĩ đại nhất của ông về mặt tư tưởng là tác phẩm "Tự chỉ trích" (xuất bản năm 1939). Giữa lúc nội bộ Đảng có những luồng ý kiến khác nhau, bằng bút pháp lập luận sắc sảo, ông đã công khai vạch rõ những sai lầm, tả khuynh, hữu khuynh, đồng thời khẳng định: Đảng có can đảm thừa nhận khuyết điểm mới là một Đảng mạnh. Tác phẩm này đã trở thành một kiệt tác lý luận, một kim chỉ nam về xây dựng Đảng vững mạnh.

Tháng 1 năm 1940, do sự lùng sục gắt gao của địch, Nguyễn Văn Cừ bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn. Biết ông là lãnh đạo cao nhất của Đảng, kẻ thù đã tra tấn ông bằng những nhục hình tàn khốc nhất nhưng chỉ nhận lại sự im lặng khinh bỉ. Khép ông vào tội chịu trách nhiệm tinh thần cho cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp đưa ông ra pháp trường Hóc Môn xử bắn cùng với các đồng chí Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai... Khí phách hiên ngang trước họng súng của vị Tổng Bí thư trẻ tuổi đã chứng minh một chân lý: lý tưởng cộng sản không thể bị tiêu diệt bởi bạo lực thực dân.