Tổng Bí thư Trần Phú: Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng, người viết nên Luận cương Chính trị năm 1930 và để lại lời nhắn nhủ son sắt trước lúc hy sinh: "Hãy giữ vững chí khí chiến đấu".

Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước, sớm mồ côi cả cha lẫn mẹ, Trần Phú đã vượt lên hoàn cảnh khó khăn để học tập thành tài, thi đỗ đầu xứ tại Trường Quốc học Huế rồi về dạy học tại Trường Tiểu học Cao Xuân Dục (Vinh). Sớm nung nấu lòng yêu nước và căm thù ách thống trị ngoại bang, ông tham gia Hội Phục Việt (sau đổi thành Tân Việt Cách mạng Đảng) rồi sang Quảng Châu (Trung Quốc) gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Được tổ chức cử sang học tập tại Trường Đại học Phương Đông ở Mát-xcơ-va (Liên Xô), với trí tuệ uyên bác và nhiệt huyết sục sôi, Trần Phú đã tiếp thu sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lênin, tốt nghiệp loại xuất sắc và trở về nước vào tháng 4 năm 1930 để trực tiếp chèo lái phong trào cách mạng đang sục sôi.

Tại căn hầm bí mật ở phố Hàng Bông Thợ Nhuộm (Hà Nội), đồng chí Trần Phú đã ngày đêm nghiên cứu, khảo sát thực tiễn để soạn thảo bản dự thảo Luận cương Chính trị của Đảng. Tháng 10 năm 1930, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất họp tại Hương Cảng (Trung Quốc), bản Luận cương Chính trị do ông khởi thảo đã được thông qua; hội nghị cũng chính thức bầu Trần Phú làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương. Bản Luận cương đã vạch rõ những vấn đề chiến lược cơ bản của cách mạng Việt Nam: xác định tính chất cách mạng tư sản dân quyền tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, khẳng định động lực chính của cách mạng là giai cấp công nhân và nông dân, đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộng sản. Sau hội nghị, trên cương vị Tổng Bí thư, ông lập tức bí mật trở về Sài Gòn trực tiếp chỉ đạo Ban Chấp hành Trung ương củng cố tổ chức cơ sở đảng và dẫn dắt cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh đang phát triển đến đỉnh cao.

Giữa lúc phong trào cách mạng đang diễn ra quyết liệt, ngày 18 tháng 4 năm 1931, do sự phản bội của kẻ chỉ điểm, đồng chí Trần Phú bị mật thám Pháp bắt giữ tại cơ quan bí mật ở Sài Gòn. Biết ông là cán bộ cốt cán cấp cao của Đảng, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn man rợ từ đòn roi tra tấn chết đi sống lại đến dụ dỗ mua chuộc, nhưng tất cả đều bất lực trước ý chí gang thép của người chiến sĩ cộng sản; trước mặt kẻ thù, ông đanh thép tuyên bố: "Tôi biết nhiều hơn thế, nhưng không bao giờ nói cho các người nghe!". Những đòn tra tấn tàn khốc cùng chế độ lao tù khắc nghiệt đã khiến sức khỏe của ông suy kiệt nghiêm trọng vì bệnh lao phổi. Ngày 6 tháng 9 năm 1931, trước khi trút hơi thở cuối cùng tại Nhà thương Chợ Quán (Sài Gòn), người Tổng Bí thư trẻ tuổi đã nắm chặt tay các đồng chí của mình, gửi lại lời trăng trối thiêng liêng: "Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!". Lời dặn dò son sắt ấy đã trở thành kim chỉ nam rèn luyện bản lĩnh, soi đường cho lớp lớp thế hệ chiến sĩ cộng sản kiên cường vượt qua muôn vàn gian nan, đưa sự nghiệp giải phóng dân tộc đi đến thắng lợi hoàn toàn.