Tổng Bí thư trong thời kỳ chuẩn bị Cách mạng Tháng Tám

Hội nghị Trung ương lần thứ 8 năm 1941 có ý nghĩa quan trọng đối với cách mạng Việt Nam. Hội nghị xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ cấp thiết và chủ trương xây dựng lực lượng để tiến tới giành chính quyền.

Tại Hội nghị, Trường Chinh được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đồng chí đồng thời phụ trách nhiều công tác quan trọng về tuyên huấn, báo chí và vận động quần chúng.

Trong những năm 1941–1945, tình hình thế giới và Đông Dương biến động rất nhanh.

Chiến tranh thế giới thứ hai diễn biến quyết liệt. Nhật tăng cường kiểm soát Đông Dương, trong khi phong trào cách mạng Việt Nam từng bước phát triển.

Ngày 9/3/1945, Nhật tiến hành đảo chính Pháp ở Đông Dương.

Trước tình hình mới, ngày 12/3/1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, xác định những nhiệm vụ phù hợp với tình hình mới và thúc đẩy cao trào kháng Nhật cứu nước. Tư liệu chính thống ghi nhận Trường Chinh là Tổng Bí thư và là người trực tiếp báo cáo, triển khai chủ trương này trong lãnh đạo Trung ương.

Đến tháng 8/1945, thời cơ tổng khởi nghĩa xuất hiện.

Hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào từ ngày 13 đến 15/8/1945. Trường Chinh được cử phụ trách Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc.

Đây là thời điểm lịch sử đòi hỏi quyết định nhanh chóng và chính xác.

Chỉ trong thời gian ngắn, Tổng khởi nghĩa diễn ra trên phạm vi cả nước.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử dân tộc.

Đối với Trường Chinh, đây là một trong những giai đoạn quan trọng nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng: từ một cán bộ trẻ bước ra từ nhà tù thực dân trở thành người giữ trọng trách lãnh đạo Đảng trong thời điểm quyết định của lịch sử.