TỔNG BÍ THƯ TRƯỜNG CHINH – NGƯỜI BA LẦN GIỮ CƯƠNG VỊ TỔNG BÍ THƯ VÀ DẤU ẤN ĐỔI MỚI LỊCH SỬ
Nếu nhắc đến những nhà lãnh đạo có ảnh hưởng sâu sắc nhất đối với lịch sử Việt Nam thế kỷ XX, không thể không nhắc đến đồng chí Trường Chinh. Từ người học sinh yêu nước, người tù cách mạng, nhà lý luận xuất sắc đến người góp phần mở đường cho công cuộc Đổi mới năm 1986, cuộc đời ông gắn liền với nhiều bước ngoặt lớn của dân tộc.
Trường Chinh tên thật là Đặng Xuân Khu, sinh ngày 9/2/1907 tại làng Hành Thiện, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định trong một gia đình có truyền thống Nho học và yêu nước. Từ nhỏ, ông đã được giáo dục về lịch sử dân tộc, lòng tự hào dân tộc và tinh thần trách nhiệm đối với đất nước.
Khi còn học tại trường Thành Chung Nam Định, Đặng Xuân Khu đã sớm tham gia các phong trào yêu nước. Năm 1925, ông tham gia vận động đòi ân xá cho nhà yêu nước Phan Bội Châu. Năm 1926, ông lãnh đạo cuộc bãi khóa của học sinh Nam Định để truy điệu cụ Phan Châu Trinh. Những hoạt động này khiến ông bị đuổi học, nhưng cũng đánh dấu sự lựa chọn dứt khoát con đường đấu tranh cách mạng.
Năm 1927, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đến năm 1929, ông trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của Đông Dương Cộng sản Đảng và nhanh chóng nổi bật với năng lực tổ chức, tuyên truyền và tư duy lý luận sắc bén.
Cuối năm 1930, thực dân Pháp bắt giữ ông và kết án tù, đày lên nhà tù Sơn La. Trong lao tù khắc nghiệt, ông cùng các chiến sĩ cách mạng vẫn bí mật học tập, viết báo, truyền bá lý tưởng cách mạng và giữ vững tinh thần đấu tranh.
Sau khi được trả tự do năm 1936, ông tiếp tục hoạt động mạnh mẽ tại Hà Nội, phụ trách nhiều cơ quan báo chí cách mạng. Với kiến thức sâu rộng cùng bản lĩnh chính trị vững vàng, ông dần trở thành một trong những cán bộ lãnh đạo quan trọng nhất của Đảng.
Tháng 11 năm 1940, tại Hội nghị Trung ương VII, Đặng Xuân Khu được bầu làm Quyền Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương thay đồng chí Nguyễn Văn Cừ.
Tháng 5 năm 1941, tại Hội nghị Trung ương VIII do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì ở Cao Bằng, ông chính thức được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương.
Đồng chí Trường Chinh là một trong những cộng sự thân cận và được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt tin tưởng. Trong những năm chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa, ông được giao nhiều trọng trách quan trọng về tổ chức, tuyên truyền và hoạch định đường lối cách mạng.
Năm 1943, khi đang hoạt động bí mật, ông bị thực dân Pháp kết án tử hình vắng mặt. Dù vậy, ông vẫn tiếp tục lãnh đạo phong trào cách mạng trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.
Cũng trong năm 1943, ông khởi thảo tác phẩm nổi tiếng "Đề cương Văn hóa Việt Nam". Đây được xem là văn kiện đầu tiên đặt nền móng cho đường lối văn hóa cách mạng Việt Nam và có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống văn hóa, tư tưởng của đất nước nhiều thập niên sau đó.
Tháng 3 năm 1945, khi Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương, đồng chí Trường Chinh chủ trì Hội nghị Thường vụ Trung ương và soạn thảo Chỉ thị lịch sử "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta". Văn kiện này đã chỉ rõ thời cơ cách mạng đang đến gần và trở thành kim chỉ nam cho phong trào đấu tranh trên cả nước.
Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông được giao phụ trách Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc, góp phần quan trọng vào thắng lợi lịch sử đưa nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời.
Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Trường Chinh tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo chủ chốt của Đảng. Ông là tác giả tác phẩm "Kháng chiến nhất định thắng lợi", một công trình lý luận nổi tiếng giúp củng cố niềm tin của quân và dân vào thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến.
Trong suốt nhiều thập niên sau đó, ông đảm nhiệm hàng loạt cương vị quan trọng:
Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương
Tổng Bí thư Đảng Lao động Việt Nam
Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam
Chủ tịch Quốc hội
Chủ tịch Hội đồng Nhà nước
Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng
Ông cũng là người duy nhất trong lịch sử Việt Nam ba lần giữ cương vị Tổng Bí thư.
Bên cạnh vai trò lãnh đạo, Trường Chinh còn là một nhà lý luận lớn của cách mạng Việt Nam với nhiều tác phẩm nổi tiếng:
Đề cương Văn hóa Việt Nam
Kháng chiến nhất định thắng lợi
Chủ nghĩa Mác và văn hóa Việt Nam
Bàn về cách mạng Việt Nam
Với bút danh Sóng Hồng, ông còn là một nhà thơ cách mạng, dùng văn chương để cổ vũ tinh thần yêu nước và khát vọng độc lập dân tộc.
Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, Trường Chinh cũng trải qua những giai đoạn khó khăn. Sau những sai lầm trong cải cách ruộng đất, ông là một trong những lãnh đạo nhận trách nhiệm chính trị và rời cương vị Tổng Bí thư năm 1956. Đây được xem là một dấu mốc đặc biệt thể hiện tinh thần trách nhiệm của người lãnh đạo trước lịch sử.
Những năm đầu thập niên 1980, khi đất nước lâm vào khủng hoảng kinh tế kéo dài, Trường Chinh đã trực tiếp đi khảo sát nhiều địa phương, gặp gỡ nông dân, công nhân và cán bộ cơ sở để tìm hiểu thực tế. Chính những chuyến đi ấy đã giúp ông nhận ra sự cần thiết phải đổi mới tư duy phát triển đất nước.
Sau khi Tổng Bí thư Lê Duẩn qua đời năm 1986, đồng chí Trường Chinh một lần nữa được giao trọng trách lãnh đạo Đảng trong giai đoạn vô cùng khó khăn. Với tầm nhìn thực tiễn và tinh thần cầu thị, ông trở thành một trong những người có vai trò quyết định trong việc chuẩn bị đường lối Đổi mới tại Đại hội VI năm 1986, mở ra bước ngoặt lịch sử đưa Việt Nam từng bước thoát khỏi khủng hoảng và phát triển mạnh mẽ trong những thập niên tiếp theo.
Điều khiến nhiều người kính trọng ở Trường Chinh không chỉ là tài năng lãnh đạo mà còn là lối sống giản dị, tinh thần làm việc nghiêm túc và sự tận tụy với đất nước. Dù ở bất kỳ cương vị nào, ông luôn đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết.
Ngày 30/9/1988, đồng chí Trường Chinh qua đời tại Hà Nội, hưởng thọ 81 tuổi.
Từ người thanh niên yêu nước ở Nam Định, người tù Sơn La, Tổng Bí thư thời kháng chiến, nhà lý luận lớn của cách mạng Việt Nam đến người góp phần đặt nền móng cho công cuộc Đổi mới, cuộc đời đồng chí Trường Chinh là biểu tượng của ý chí, trí tuệ và lòng tận tụy với Tổ quốc.
Tên tuổi của ông mãi mãi gắn liền với những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX.
